حوضههای زمین ساخت -رسوبی پیرامون خط درز تتیس کهن در شمال خاور ایران
نویسندگان
1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی ایران، تهران، ایران
doi
10.22071/gsj.2023.390324.2074چکیده
بر پایه شواهد زمینساخت -رسوبی، ده حوضه رسوبی کنترل شده توسط فرایندهای زمینساختی در اطراف ناحیه خط درز تتیسکهن (پالئوتتیس) در شمال خاوری ایران شناسایی شدهاند. این حوضهها از پالئوزوییک زیرین تا به امروز در پاسخ به حرکات نسبی ابر قارههای اوراسیا و گندوانا شکل گرفتهاند. حوضههای شناخته شده از قدیم به جدید عبارتند از: 1) حوضه حاشیه غیرفعال پالئوزوییک ایران مرکزی، 2) حوضه سکوی دونین-کربنیفر صفحه توران، 3) حوضه حاشیه قارهای فعال (گودال اقیانوسی– پیشکمان)، 4) کمان و حوضههای مرتبط با کمان به سن پرمو تریاس، 5) حوضههای پیشبوم پیرامونی به سن تریاس بالایی- ژوراسیک زیرین، 6) حوضه درونکوهی ژوراسیک زیرین تا میانی، ۷) حوضه کافتی ژوراسیک میانی، ۸) حوضه پیشبوم الیگوسن-پلیوسن و ۱۰) حوضه مولاسی پساکوهزادی. هر حوضه، تاریخچه تکاملی منحصر به فرد خود را داراست و در محیط زمینساختی ویژهای، در جریان تکامل اقیانوس تتیس کهن در شمال ایران، شکل گرفته است.