فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گیاه‌پالایی یک روش مهم در پالایش فلزات سنگین از خاک است، اما محدودیت اصلی آن، زیست‌فراهمی کم فلزات کم فلزات است. عامل‌های کلات‌کننده می‌توانند با آزادسازی فلزات سنگین از بخش جامد خاک، راندمان جذب این فلزات‌ توسط گیاهان را افزایش دهند. در این پژوهش، تأثیر کاربرد برخی عامل‌های کلات‌کننده بر گیاه‌پالایی باقلا (Vicia faba)  دریک خاک آهکی آلوده با کادمیوم بررسی گردید. آزمایش به صورت فاکتوریل، در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در گلخانه دانشگاه رازی انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل کادمیوم در چهار سطح (0، 5، 10 و 15 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک با کادمیوم کلرید) و سه عامل کلات‌کننده اتیلن دی آمین تترا استیک اسید EDTA))، سیتریک اسید CA))  و اگزالیک اسید OA))، هر کدام در دو سطح (4 و 8 میلی‌مول بر کیلوگرم) بودند. نتایج نشان داد که بیش‌ترین کادمیوم ریشه و شاخساره (به ترتیب 90/39 و 27 میلی‌گرم بر کیلوگرم) در تیمار 15 میلی‌گرم بر کیلوگرم کادمیوم و 8 میلی‌مول بر کیلوگرم CA، OA و EDTA به‌‌دست آمد. بیش‌ترین مقادیر عامل انتقال (67/0) و عامل تجمع بیولوژیکی (65/5) در بالاترین سطح آلودگی کادمیوم و سطوح 8 میلی‌مول بر کیلوگرم عوامل کلات‌کننده حاصل شد. این موضوع بیانگر آن است که اولاً کادمیوم به‌طورعمده در ریشه تجمع یافته و کم‌تر به اندام هوایی منتقل شده است. هم‌چنین این مطالعه نشان‌دهنده پتانسیل گیاه باقلا در گیاه‌پالایی و جذب کادمیوم است. هم‌چنین، مقادیر عامل‌های مذکور با مصرف اسید سیتریک و اسید اگزالیک تفاوت چندانی با EDTA نداشت و بنابراین می‌توان به‌جای EDTA از این دو عامل کلات‌کننده طبیعی دوست‌دار محیط‌زیست استفاده کرد.