بررسی و شبیه‌سازی اثر تغییر اقلیم، چرای دام و مصرف کود دامی بر ذخیره کربن آلی خاک‌های جنگلی ارتفاعات مختلف با مدل سنچری

نویسندگان

1 گروه علوم خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

2 گروه مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 گروه مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22059/ijswr.2024.373092.669670
چکیده

خاک‌های جنگلی به عنوان یکی از مهم‌ترین مخازن کربن در زمین شناخته می‌شوند که نقش بسیار مهمی در تعادل اقلیم و کاهش گازهای گلخانه‌ای دارند. در این تحقیق، اثر ارتفاع، تغییر اقلیم، چرای دام و مصرف کود دامی بر ذخیره کربن آلی خاک‌های جنگلی شهرستان تالش مورد بررسی قرار گرفت. برای بررسی اثرات عوامل اقلیمی و مدیریتی بر ذخیره کربن آلی خاک‌ها از مدل سنچری استفاده شد. نتایج نشان داد که با افزایش ارتفاع، به دلیل بارندگی بیش‌تر و دمای کم‌تر، ذخیره کربن آلی خاک‌ها افزایش می‌یابد. مدل سنچری ذخیره کربن آلی خاک را با دقت بالا تخمین زد. صحنه‌بندی‌های تعریف‌شده برای مدل سنچری نشان داد که تغییر اقلیم با کاهش بارندگی و افزایش دما، ذخیره کربن آلی را به طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهد. اثر منفی تغییر اقلیم در ارتفاعات بیشتر است. چرای دام نیز ذخیره کربن آلی را به ویژه در ارتفاعات مرتفع‌تر، کاهش می‌دهد. در مقابل، مصرف کود دامی باعث افزایش ذخیره کربن آلی خاک‌ها می‌شود و اثر مثبت آن در ارتفاعات بیشتر است. در صحنه‌بندی تغییر اقلیم توام با مصرف کود دامی، کود دامی تا حد زیادی اثر منفی تغییر اقلیم را جبران می‌کند، اما به طور کامل آن را خنثی نمی‌کند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که مدل‌های شبیه‌سازی کربن آلی خاک، ابزارهای دقیقی برای پیش‌بینی اثرات تغییر اقلیم، چرا و کود دامی هستند. همچنین حفظ ارتفاعات جنگلی و مدیریت بهینه جنگل برای جلوگیری از کاهش ذخیره کربن آلی و مقابله با تغییرات اقلیمی، اهمیت ویژه‌ای دارد.