پیش‌بینی الگوی رویش جودره (Hordeum spontaneum): آیا اکوتیپ‌های رویش یافته در اقلیم‌های مختلف ایران از الگوی متفاوت رویش برخوردارند؟

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه تهران

doi
چکیده

به منظور بررسی الگوی رویش توده های مختلف علف‌هرز جودره (Hordeum spontanum Koch) در گندم، شش توده جودره جمع آوری شده از مناطق مختلف ایران در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 90-1389 در مزرعه پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران واقع در کرج کشت شدند. جمیعت‌های جودره شامل توده‌های تهیه شده از فارس، خوزستان، خراسان‌رضوی، کرمانشاه، تهران و قزوین بودند. رابطه رویش تجمعی گیاهچه‌های جودره با زمان دمایی با استفاده از مدل سیگموئیدی سه پارامتری توصیف شد. تخمین پارامترهای تابع برازش یافته برای هر توده نشانگر تفاوت الگوی رویش توده ها بود. توده‌ها هم از لحاظ زمان آغاز رویش و هم شیب افزایش جمیعت گیاهچه ها به ازای دریافت GDD (درجه روزهای رشد) و هم از نظر بازه زمانی متفاوت بودند. رویش گیاهچه توده کرمانشاه در متوسط GDD پایین‌تری (68 درجه روز رشد) آغاز شد و این گیاهچه‌ها زودتر از سایر توده‌ها در مزرعه ظاهر شدند. توده خراسان دو هفته دیرتر از توده کرمانشاه (هفته هشتم) با دریافت GDD حدود 6/76 درجه روز‌ رشد در مزرعه ظاهر شد. توده‌های تهران و قزوین اگرچه از لحاظ زمان رویش و مقدار GDD دریافتی با سایر توده‌ها اختلاف نشان دادند اما نسبت به هم از لحاظ زمان رویش و مقدار GDD لازم برای رویش، هیچ اختلافی نداشتند. توده فارس بعد از توده‌های تهران و قزوین با گذشت حدود 4/9 هفته بعد از کاشت با دریافت GDD حدود 4/83 درجه روز رشد، رویش خود را شروع کرد. رویش توده خوزستان حدود 2/10 هفته پس از کاشت با دریافت بالاترین مقدار GDD نسبت به توده های دیگر (3/88 درجه روز رشد)، دیرتر اتفاق افتاد. پیش بینی الگوی رویش علف‌هرز، امکان اتخاذ زمان مناسب کنترل علف‌های هرز را فراهم می‌کند.