تخمین نرخ رسوب‌گذاری و ظرفیت ذخیره‌سازی مخزن سدها با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

2 دانشیار گروه مهندسی آب دانشکده آب و خاک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم و مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

doi
10.22059/ijswr.2024.375947.669701
چکیده

مخازن سدها برای ذخیره آب باران و سیلاب‌ها و استفاده در زمان کمبود آب بسیار مهم هستند. در اکثر مخازن ظرفیت ذخیره‌سازی به دلیل تجمع رسوبات پیوسته کاهش می‌یابد. رسوب‌گذاری در مخازن ذخیره آب پیامدهای عمده‌ای بر ظرفیت ذخیره‌سازی، طول عمر و کیفیت آب مخزن دارد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تغییرات زمانی حجم آب ذخیره‌شده در مخزن و تخمین نرخ رسوب‌گذاری در آن به‌کمک سنجش از دور انجام شده است. برای این منظور مخزن  O. H. Ivie در کشور آمریکا به عنوان منطقه موردمطالعه انتخاب شد. این پژوهش شامل مراحل مختلف از جمله پیش‌پردازش تصاویر ماهواره لندست 8، مدل‌سازی و شناسایی پیکسل‌های آب با استفاده از شاخص MNDWI، تخمین ظرفیت ذخیره مخزن و مقایسه نتایج با داده‌های توپوگرافی جهت ارزیابی نرخ رسوب‌گذاری می‌باشد. طبق نتایج، میانگین خطاهای محاسبه حجم آب ذخیره‌شده در مخزن حدود 9 درصد به‌دست آمد. بر این اساس ظرفیت ذخیره مخزن O. H. Ivie از 695 میلیون مترمکعب در ابتدای بهره‌برداری (سال 1991) به 472 میلیون متر‌مکعب در سال 2019 کاهش یافته است. نتایج نشان داد که ظرفیت از دست‌رفته ذخیره مخزن بر اثر ته‌نشینی رسوبات حدود 32 درصد حجم اولیه و نرخ رسوب‌گذاری سالانه 4/1 درصد است. همچنین با ارزیابی نتایج به‌دست‌آمده میانگین ارتفاع رسوب ته‌نشین شده در مخزن بین سال‌های 2004 تا 2019 حدود 9 متر برآورد شد. این پژوهش تائید کرد که سنجش‌از‌دور می‌تواند با صرف کمترین هزینه و زمان، تغییرات ظرفیت ذخیره و نرخ رسوب‌گذاری در مخزن را تخمین بزند.