بررسی پتانسیل فرونشست دشت عجب‌شیر با استفاده از مدل‌های هوش‌مصنوعی و تکنیک تداخل‌سنجی راداری

نویسندگان

1 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22071/gsj.2023.382187.2055
چکیده

طی سال­‌های اخیر، با توجه به روند کاهشی بارش و افزایش پمپاژ از منابع آب زیرزمینی، نگرانی­‌هایی از مخاطرات ناشی از کاهش حجم ذخایر آبخوان­ و افت سطح آب­ زیرزمینی و فرونشست زمین ایجاد شده است. در دشت عجب­‌شیر نیز به دلیل کاهش تدریجی سطح آب زیرزمینی، برآورد فرونشست و بررسی پتانسیل فرونشست برای جلوگیری از مخاطرات زیان­‌بار آن در آینده، ضروری به نظر می‌رسد. بدین منظور، با استفاده از چهارچوب ALPRIFT که شامل هفت لایه از پارامترهای مؤثر بر فرونشست می­‌باشد، نقشه پتانسیل فرونشست آبخوان پهنه‌­بندی شد. شاخص پتانسیل فرونشست در دو محدوده کم و متوسط به­‌دست آمد. در مرحله بعد با استفاده از عکس­‌های ماهواره‌­ای Sentinel-1، فرونشست در طی سال­‌های 1399-1400، به مقدار 2/4 سانتی‌متر برآورد گردید که همبستگی معناداری با تراز آب زیرزمینی سال آبی 1400-1399 و پتانسیل فرونشست داشت. همچنین در ادامه، برای رفع نقص اعمال نظرات کارشناسانه و افزایش همبستگی بین فرونشست (Insar) و ALPRIFT، از روش‌­های بهینه‌­سازی هوش مصنوعی شامل منطق فازی (ساجنو) و الگوریتم ژنتیک استفاده شد که از بین این مدل، روش فازی ساجنو بهترین همبستگی بین دو نقشه فرونشست و ALPRIFT را ارائه داد. همبستگی بین فرونشست با ALPRIFT، ALPRIFT-GA و ALPRIFT-SFL به ترتیب 0/46، 0/62 و 0/72 به­‌دست آمد.