تعیین ساختارهای الکتریکی زیرسطحی جنوب سبلان با وارونسازی دوبعدی دادههای مگنتوتلوریک با روش اجزاء محدود تطبیقی
نویسندگان
1 دکتری، گروه اکتشاف معدن، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود
2 استاد، گروه نفت و ژئوفیزیک، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود
3 دانشیار، گروه اکتشاف معدن، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود
4 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل
5 دکتری، شرکت انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق، تهران
doi
10.30479/jmre.2025.21063.1714چکیده
وجود چشمههای آب گرم متعدد در منطقه سبلان، این منطقه را به مکانی بسیار مطلوب برای اکتشافات زمینگرمایی تبدیل کرده است. در این مقاله از دادههای مگنتوتلوریک برای شناسایی منشأ حرارتی منابع زمینگرمایی در بخش جنوبی قله آتشفشانی سبلان استفاده شده است. برای این منظور از 13 ایستگاه داده مگنتوتلوریک در امتداد یک پروفیل و با فواصل ایستگاهی مختلف استفاده شده است. بهدلیل اینکه ماگما نسبت به سنگهای میزبان مقاومتویژه کمتری دارد، لذا با روش مگنتوتلوریک قابل شناسایی است. آنالیز تعیین ابعادی نشان داد که از سطح زمین تا عمقهای متوسط، ساختارهای یک و دوبعدی وجود دارد و در اعماق زیاد ساختارها به شکل سهبعدی هستند. وارونسازی همسانگرد دوبعدی با استفاده از روش اجزای محدود تطبیقی که برای وارونسازی و کمینهسازی تابع هدف از روش اُکام سریع استفاده میکند، انجام شده است. برای ارزیابی ساختار رسانای آشکار شده در مدل نهایی، تحلیل حساسیت انجام شد و نتایج آن نشان داد که ساختار شناسایی شده دقت و قابلیت اعتماد بالایی دارد. مدل بدست آمده از وارونسازی دوبعدی نشان داد که یکی از منشأهای حرارتی سامانه زمینگرمایی از جنوب قله سبلان سرچشمه میگیرد و انتقال سیالات با دمای بسیار بالا، توسط گسل خوردگیهای موجود در جنوب به سمت شمال غرب سبلان کنترل میشود.
