مطالعه دگرسانی ها، میانبارهای سیال و ترکیبات ایزوتوپ گوگرد و اکسیژن درکانسار مس پورفیری سرکوه، کرمان

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور البرز، کرج، ایران

2 گروه عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، واحد غرب، تهران، ایران

3 مرکز پژوهش‌های کاربردی زمین‌شناسی، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، کرج، ایران

4 مرکز پژوهش‌های کاربردی زمین‌شناسی، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، کرج، ایران

5 بخش اکتشاف، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (IMIDRO)، تهران، ایران

doi
10.22071/gsj.2023.363665.2033
چکیده

کانسار سرکوه در استان کرمان و 6 کیلومتری جنوب باختری معدن مس سرچشمه قرار گرفته‌است. دگرسانی‌های منطقه شامل پتاسیک، پروپیلیتیک، فیلیکوآرژیلیک پیشرفته است. طبق مطالعات XRD، کانی‌های اصلی شامل کوارتز، آلبیت و ایلیت، کانی‌های فرعی شامل گوتیت، میکا- ایلیت،کلریت، کلسیت و به مقدار جزئی مگنتیت می‌باشند. کانه‌های مشاهده شده در منطقه، روتیل، ایلمنیت، مگنتیت، هماتیت، پیریت، مولیبدنیت و کالکوپیریت می‌باشند. همچنین، مطالعات میانبار سیال بر روی کوارتز از رگچه‌های سولفیدی بخش پتاسیک انجام شد و نشان داد که مرحله کانی‌سازی اصلی با دمای همگن‌شدن بین 250 و 527 درجه سانتی‌گراد و شوری بین 13/6 تا wt% 52/9 بوده است (فاز اورتوماگمایی و کانی سازی هیپوژن). دمای همگن شدن در مراحل تأخیری فاز پسرونده (فاز همرفتی و تأثیر آب‌های جوی در چرخه گرمابی)، در حدود 132 تا 165 درجه سانتی‌گراد و شوری آن 0/005 تا 4/74 درصد معادل وزنی نمک طعام است.  تنوع شوری مشاهده شده را می توان به رخداد جوشش نسبت داد. بررسی ترکیب ایزوتوپ گوگرد بر روی کانی‌های پیریت و کالکوپیریت در کانسار سرکوه، بین 1+ تا ‰2/7  بوده‌است که نشان‌دهنده منبع ماگمایی گوگرد می‌باشد. داده‌های ایزوتوپ پایدار اکسیژن بر روی رگچه‌های کوارتز، محدوده مثبت بین 7/6 تا ‰ 9/3+ با میانگین 8/5+ ، بیانگر منبع ماگمایی برای سیالات گرمابی می‌باشد. همچنین، با توجه به محدود بودن بازه ترکیب ایزوتوپی گوگرد می‌­توان نتیجه گرفت که ترکیب ایزوتوپی گوگرد دستخوش تغییرات و یا آلایش توسط منابع دیگر گوگرد نشده و یا اختلاط سیال ماگمایی با منابع دیگر بسیار ناچیز بوده‌است. دماسنجی ایزوتوپی، جفت کانی‌های پیریت- کالکوپیریت، دمای 315 و 476 درجه سانتی‌گراد را نشان می‌دهد.