فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از این پژوهش، مطالعه زمین­‌شیمیایی عناصر اصلی و ردیاب در سامانه دگرسانی محدوده کمر- گوو (جنوب هشتجین، استان اردبیل)، واقع در کمربند ماگمایی البرز باختری- آذربایجان می‌­باشد. واحدهای سنگی منطقه شامل سنگ‌­های آتشفشانی با ترکیب تراکی آندزیت بازالتی تا ریولیت و آذرآواری (کریستال، ویتریک توف) با سن ائوسن و الیگوسن هستند. این سنگ­‌ها ماهیت کالک آلکالن و شوشونیتی داشته و به موقعیت زمین‌ساختی کمان پساتصادمی تعلق دارند. در منطقه کمر-گوو، پهنه‌های دگرسانی شامل، سیلیسی، سریسیتی (کوارتز + سریسیت + پیریت ± ایلیت ± روتیل)، سریسیت-آرژیلیک (کوارتز + سریسیت + کائولینیت + دولومیت)، آرژیلیک حدواسط (کوارتز + کائولینیت + ایلیت)، آرژیلیک پیشرفته (کوارتز + کائولینیت + آلونیت + دیاسپور ± آناتاز ± مسکوویت) و کلریتی (کوارتز +  کلریت + ایلیت) می شوند. الگوی توزیع عناصر اصلی و ردیاب بهنجار شده نسبت به ترکیب گوشته اولیه (BSE) و محاسبات تغییرات جرم (به روش فاکتور حجم) نشان می­‌دهند که پهنه­‌های دگرسانی سیلیسی و آرژیلیک پیشرفته، به مقدار بیشتری از عناصر،  تهی شده و الگوی توزیع عنصری متمایزی از سنگ مادر دارند. این در حالی است که در دگرسانی­‌های کلریتی، آرژیلیک حدواسط و سریسیت-آرژیلیک، مقدار تغییر جرم عناصر، به نسبت کم بوده و الگوی توزیع عناصر، تقریباً مشابه سنگ مادر اولیه است. عناصر اصلی مانند Ca, Mg, Al, Na, Fe  (به ترتیب) تهی­ شده­‌اند. تیتانیم تهی­‌شدگی بسیار جزئی نشان می­‌دهد. فسفر تثبیت شده و پتاسیم (غالباً) غنی‌­شد­ه است. عناصر ردیابی چون Zr, Nb, Sc, Th با کاهش جرم همراه شده‌­اند. عناصری همچون Co, Cr, Ni, Rb، هر دو فرایند تهی­‌شدگی و غنی­‌شدگی را تجربه نموده‌­اند. عناصر Sr, V  تهی­‌شدگی نسبتاً زیادی نشان می­‌دهند. S, Sb و به ویژه As، غنی­‌شدگی نشان می­‌دهند. عناصر نادر خاکی سبک در مقایسه با عناصر نادر خاکی سنگین تهی­‌شدگی بیشتری متحمل شده­‌اند. عناصری مانند Pb, Zn و Cu، فقط در پهنه سیلیسی و سریسیت-آرژیلیک غنی شده‌­اند. این پژوهش نشان می­‌دهد که عواملی مانند pH سیال گرمابی و مجموعه کانی‌­های سنگ‌­ساز اولیه و حاصل از دگرسانی، سبب تفاوت در رفتار و تمرکز عناصر در پهنه‌­های مختلف دگرسانی در محدوده کمر-گوو شده­‌اند.