ارزیابی شاخص‌های هوموسی شدن و جوانه‌زنی بذر و غلظت برخی عناصر در کمپوست مشترک کود دامی و مواد آلی جنگلی تحت تأثیر مصرف بیوچار چوبی، لئوناردیت و زغال‌سنگ

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 بخش تحقیقات آب و خاک ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، مرکز تحقیقات، آموزش و توسع کشاورزی، کرمانشاه، ایران

4 گروه علوم و مهندسی خاک- دانشکده کشاورزی- دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

5 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

doi
10.22059/ijswr.2024.373171.669672
چکیده

در این پژوهش اثر مصرف بیوچار، لئوناردیت و زغال‌سنگ بر شاخص‌های هوموسی‌شدن و جوانه‌زنی و غلظت برخی عناصر در کمپوست مشترک کود دامی و مواد آلی جنگلی مطالعه شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. فاکتور اول تیمار (مواد افزودنی) در دو سطح (2 و 4 درصد وزنی) با مواد اولیه مخلوط شدند و فاکتور دوم زمان بود. در طول فرایند کمپوست‌شدن و در هفته‌های اول تا 12 نمونه‌برداری انجام و دما، EC، نسبت C/N، غلظت نیترات و غلظت کل عناصر P، K، Ca، Mg، Na، Fe، Zn، Cu و Mn، شاخص‌های هوموسی‌شدن و جوانه‌زنی در کمپوست اندازه‌گیری شدند. بر طبق نتایج، تیمار زغال‌سنگ در سطح 2 درصد بالاترین دما و تیمار لئوناردیت 2 درصد بیشترین طول مدت‌زمان فاز ترموفیلی را داشتند. تیمار زغال‌سنگ در سطح 4 درصد باعث افزایش معنی‌دار EC و بیوچار باعث افزایش غلظت نیترات و نسبت C/N شد. افزودن لئوناردیت باعث افزایش معنی‌دار درصد اسید ‌هیومیک و فولویک شد و بالاترین مقادیر شاخص هوموسی‌شدن و درجه پلیمریزاسیون را ایجاد کرد. برخلاف انتظار مواد افزودنی بر شاخص جوانه‌زنی و نسبت‌های E3/E5 و E4/E6 اثر معنی‌داری نداشتند. در مورد غلظت کل عناصر، تیمار شاهد دارای غلظت عناصر بالاتری در مقایسه با سایر تیمار‌ها بود. نتایج این تحقیق نشان داد با توجه به هزینه‌های مواد اولیه، زغال‌سنگ تیمار مناسبی برای تسریع تولید و بهبود کیفیت کمپوست می‌باشد و از لئوناردیت به دلیل درصد بالای مواد هیومیک می‌توان در انتهای کمپوست‌شدن به‌منظور غنی‌سازی و بهبود کیفیت کمپوست تولید شده استفاده نمود.