کاربرد معادلات سینتیکی در توصیف سرعت آزاد شدن سرب در یک خاک آهکی تیمارشده با بیوچارهای مختلف

نویسندگان

1 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

2 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

3 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

4 واحد آب و خاک، سازمان ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت، آموزش و ترویج ﮐﺸﺎورزی، شهرکرد، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2024.370481.669639
چکیده

فعالیت‌های معدن‌کاوی، موجب ورود و تجمع فلزات سنگین در خاک می‌شود. بیوچار، می‌تواند چنین خاک‌های آلوده‌ای را پاک‌سازی کند. در این پژوهش تأثیر کاربرد 2 درصد وزنی/وزنی بیوچارهای تهیه‌شده (در دمای 600 درجه سلسیوس) از بقایای مختلف بر قابلیت استفاده و سرعت آزادشدن سرب در خاک آلوده معدن بررسی شد. خاک آهکی لوم‌شنی که از نزدیکی معدن سرب و روی باما واقع در شهر سپاهان شهر نمونه‌برداری شد، با بقایا و بیوچارهای تهیه‌شده از آنها به‌مدت 120 روز خوابانده و سپس مقدار قابل استفاده و سرعت آزادشدن سرب در خاک شاهد و تیمارها پس از عصاره‌گیری با محلول دی‌اتیلن‌تری‌آمین‌پنتا استیک اسید (DTPA-TEA) در طول مدت 504 ساعت اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد که پس از تیمار خاک با بیوچارها، سرب قابل استفاده و سرعت آزادشدن سرب در تیمارها نسبت به شاهد به طور معنی‌داری کاهش یافت. مقایسه ضریب تبیین (R2) و خطای استاندارد برآورد (SEE) نشان داد که معادله‌های الوویچ ساده، تابع توانی و مرتبه اول دارای بیشترین ضریب تبیین و کمترین خطای استاندارد برآورد برای خاک‌های شاهد و تیمارشده بوده و بنابراین توانایی توصیف سرعت آزادشدن سرب را در این خاک‌‌ها داشتند. ضریب 1/β در معادله الوویچ و b در معادله تابع توانی به‌ترتیب در دامنه 47/161 – 18/237 میلی‌گرم بر کیلوگرم بر ساعت و 245/0 – 299/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم بر ساعت به دست آمد. نتایج مطالعات همبستگی بین سرب عصاره‌گیری شده با DTPA-TEA و ضرایب معادلات در این پژوهش، نشان داد که ضرایب K1، 1/β، b و a*b برای توصیف سرعت آزادشدن سرب مفیدتر و به واقعیت نزدیک‌تر بودند.