تهیه سامانه‌ی استانی حسابداری آب برای اراضی کشاورزی آبی استان فارس

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

3 گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

5 موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22059/ijswr.2024.362112.669532
چکیده

تهیه و اجرای مناسب برنامه‌های سازگاری به کم‌آبی در سطح استانی نیازمند وجود اطلاعاتی متنوع، معتبر و یکپارچه مرتبط با منابع آب استان است. برای دستیابی به این اطلاعات به‌صورت یکپارچه و پویا، سیستمی تحت عنوان سامانه استانی حسابداری آب (SAWA) برای استان فارس تهیه شد. ابتدا با بررسی شرایط اقلیمی و خاک، کل اراضی کشاورزی آبی استان به 17 پهنه اگرواکولوژیک همگن تقسیم‌بندی شدند. سپس یک مدل ‌شبیه‌ساز گیاهی (SSM-iCrop2) که هسته اصلی سیستم را تشکیل می‌دهد برای شبیه‌سازی رشد، عملکرد و بیلان آب مزرعه 35 گیاه مهم در شرایط کشاورزان در 17 پهنه کالیبره و برپا (ست‌آپ) شد. شبیه‌سازی‌ها بر اساس داده‌های هواشناسی سال‌های 2011 تا 2021 در دو حالت شرایط کشاورزان و پتانسیل صورت گرفت. خروجی‌های سیستم مذکور به‌صورت روزانه و نیز انتهای فصل رشد گیاه تولید می‌شوند. علاوه بر این، سیستم قادر است خروجی‌های ماهانه نیز تولید کند. این برآوردهای ماهانه یکی از ضروری‌ترین اطلاعات در برنامه‌ریزی‌های سازگاری با کم‌آبی مثل تغییر الگوی کشت است. برخی از خروجی‌های سیستم عبارتند از تاریخ کاشت گیاهان زراعی و تاریخ بازشدن جوانه درختان، مراحل مهم فنولوژیک گیاهان، عملکرد بیولوژیک، شاخص سطح برگ و مؤلفه‌های بیلان آب یعنی رواناب، تبخیر، تعرق، زه‌کشی عمقی، برگاب، تعرق علف‌های هرز و آبیاری. خروجی‌های این سامانه برای هر گیاه و یا کل گیاهان به‌صورت پهنه، شهرستان و استان قابل دسترس هستند. ارزیابی صحت برآوردهای مدل نشان داد که برآوردهای شبیه‌سازی‌شده با اندازه‌گیری‌شده مطابقت رضایت بخشی دارند.