ارزیابی تغییرات زمانی- مکانی و دسته‌بندی کیفیت آب رودخانه دیناچال با استفاده از داده‌برداری میدانی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه مهندسی انرژی های نو و منابع پایدار، دانشکده علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

4 گروه مهندسی انرژی های نو و منابع پایدار، دانشکده علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران، تهران ایران

doi
10.22059/ijswr.2024.369232.669614
چکیده

رودخانه‌ها از مهمترین منابع آب مورد استفاده جوامع هستند. از این رو پایش کیفیت مستمر آن بسیار ضروری است. در این راستا در مقاله حاضر پایش کیفیت آب رودخانه دیناچال از استان گیلان بر مبنای مطالعات میدانی، نمونه‌برداری و روش‌های آزمایشگاهی صورت گرفته است. برای این منظور 5 پارامتر هیدرولیکی و 13 پارامتر کیفیت آب از جمله نیترات، فسفات، دما و اسیدیته در هفت مقطع انتخابی در طول 25 کیلومتری رودخانه دیناچال در شهریور سال 1400 اندازهگیری و بررسی شد. به‌‌منظور تحلیل نتایج از روش‌های شولر، پایپر، ویلکاکس و شاخص‌های FAO و WQI استفاده شد. همچنین، نتایج مقایسه مکانی کیفیت آب رودخانه نشان‌داد که مقادیر اکثر پارامترها از بالادست رودخانه با شیب نسبتاً ثابتی افزایش‌یافته و از ایستگاه واقع در ابتدا روستای صفر محله (مقطع 4) تا انتهای رودخانه با شدت بیشتری افزایش یافته‌اند. در این میان سه پارامتر هدایت الکتریکی، نیترات و کل‌موادجامدمحلول افزایش چشمگیری داشته‌اند، به این صورت که از ابتدا تا انتهای رودخانه، هدایت‌الکتریکی از µS/cm67/315 به µS/cm712، کل‌مواد‌جامد‌محلول از mg/l03/202 به mg/l68/455 و مقدار نیترات از mg/l27/11 به mg/l47/69 افزایش یافته‌است. همچنین نتایج مقایسه زمانی کیفیت آب رودخانه نشان داد که مقدار اکسیژن محلول نسبت به گذشته کاهش ناچیزی به مقدار 8 درصد داشته و نیترات از mg/l 4/19به mg/l 4/21 و هدایت‌الکتریکی از µS/cm 328 به µS/cm 416 افزایش داشته‌اند. طبق مقایسات انجام شده بین سال‌های 1375 تا 1395 در بازه زمانی تیرماه و خرداد ماه، به‌علت ورود زهآب‌های کشاورزی، مقادیر نیترات از حد مجاز فراتر رفته‌است.