بررسی همگنی داده‌های دما و بارش با استفاده از رویکردهای آماری و آماری-اقلیمی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 دانشگاه ارومیه، دانشکده کشاورزی، گروه مهندسی آب

4 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijswr.2023.365950.669584
چکیده

اولین گام در مطالعات مرتبط با پدیده‌های هواشناسی و آبشناسی بررسی کیفیت داده‌های مورد مطالعه است. به دلیل در دسترس نبودن فراداده بلندمدت و پیش-آگاهی نسبت به کیفیت داده‌های مورد مطالعه، نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها در کاربردهای مختلف قابل اعتماد نخواهد بود. از این‌رو، این پژوهش با هدف بررسی همگنی دو متغیر مهم جوی شامل دما (متوسط، کمینه و بیشینه) و بارش در دوره آماری 1990 تا 2019 با دو رویکرد آماری و آماری-اقلیمی برای 70 ایستگاه همدید در ایران به انجام رسید. نتایج این پژوهش مبتنی بر رویکردهای مطلق آماری نشان داد که بیشترین سال‌های شکست متغیرهای دما (بارش) در نیمه دوم دهه 1990 میلادی با تمرکز بر سال 1997 (1999، 2006) است. به طور کلی بیشتر (کمتر) از 90 درصد از سال‌های شکست متغیر دما (بارش) معنی‌دار می‌باشند که این امر محدودیت‌های جدی را در استفاده از داده‌ها به وجود می‌آورد. از سوی دیگر، با دانش به اینکه سیگنال‌های اقلیمی محدوده وسیعی را تحت تاثیر قرار می‌دهند می‌توان سال‌های شکست مشابه در یک منطقه را به عوامل اقلیمی فارغ از علت آن نسبت داد و ناهمگنی را همگن مشروط و عامل ناهمگنی را یک هنجار اقلیمی در نظر گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که با بررسی همگنی داده‌ها با رویکرد آماری-اقلیمی مبتنی بر مفهوم ایستگاه مجاور (نزدیک‌ترین ایستگاه یا ایستگاهها به ایستگاه هدف) می‌توان 75 (100) درصد ایستگاه‌های ناهمگن متغیر دما (بارش) را همگن مشروط فرض کرد و محدودیت استفاده از داده‌ها را به حداقل رساند. با این حال توصیه می‌شود که در استفاده از رویکرد آماری-اقلیمی در تحلیل همگنی داده‌های اقلیمی دقت بیشتری صورت گیرد.