استقرار و ارزیابی یک سامانه تصمیمیار به منظور ارتقاء مدیریت آبیاری در مزارع پایلوت جنوب حوضه آبریز دریاچه ارومیه
نویسندگان
1 گروه مهندسی و مدیریت آب دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
4 گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
5 موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، البرز، ایران
6 مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی ، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، البرز، ایران
7 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
8 بخش تحقیقات فنی و مهندسی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجانغربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران.
9 گروه مهندسی اب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22059/ijswr.2023.365750.669579چکیده
امروزه، سامانههای پشتیبانی تصمیم (DSS) به عنوان ابزاری ارزشمندی برای بهینهسازی برنامه آبیاری با استفاده از یکپارچهسازی منابع داده، مدلها و الگوریتمهای تصمیمگیری مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. در پژوهش حاضر یک سامانه تصمیمیار آبیاری (IDSS) که به راحتی قابل سفارشیسازی و تطبیق با شرایط و انواع مختلف سامانههای آبیاری میباشد، در 8 مزرعه و باغ واقع در حوضه دریاچه ارومیه در طی سال زارعی ۱۴۰۰-۱۴۰۱ اجرا و مورد ارزیابی قرار گرفت. این سامانه نیاز آبیاری واقعی هر محصول را بر اساس نوع بافت خاک، مراحل مختلف رشد، شرایط اقلیمی، پیش بینی آب و هوا، شکل مزرعه یا باغ، وضعیت حقابه و نوع سامانهی آبیاری موجود در مزرعه یا باغ برای تصمیمگیری در اختیار کشاورز قرار میدهد. نتایج بررسی دو بخش شاهد (آبیاری معمول کشاورز) و تیمار (برنامهریزی آبیاری براساس IDSS) نشان داد که اعمال برنامه آبیاری ارائه شده توسط IDSS در بخش تیمار بهطور میانگین باعث افزایش 3/87، 7/20 و 5/1 درصدی بهرهوری آب بهترتیب در سامانههای آبیاری قطرهای، بارانی و کرتی شد. باتوجه به نتایج پژوهش حاضر، در صورت استفاده از سامانه IDSS برای مزارع و باغات تحت آبیاری سطحی جهت دستیابی به نتایج کارآمدتر، باید بهینهسازی سامانه آبیاری از قبیل بهینهسازی طول کرتهای آبیاری مورد توجه قرار گیرد. همچنین نتایج نشان داد که ارائه برنامه بهینه و صحیح آبیاری که بتواند نیاز آبی گیاه را بهموقع تامین کند یکی از ضروریترین اقدامات در جهت افزایش بهرهوری آب کشاورزی است که استفاده از سامانههای IDSS میتواند در این زمینه بسیار مفید و کارآمد باشد.
