بررسی و اولویت‌بندی تأثیرهای استفاده از هوش مصنوعی؛ کلید طلایی بازاریابی موفق در نظام بانکی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت، دانشکدۀ تجارت و بازرگانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/frj.2025.387854.1007688
چکیده

هدف: در دنیای امروز که جهانی‌سازی و دیجیتال‌سازی به‌سرعت پیشرفت می‌کنند، صنایع مختلف نیز با چالش‌های زیادی از جمله تغییرات سریع تقاضا، رقابت فشرده و تنوع فرهنگی مواجهند. از سوی دیگر، صنعت خدمات مالی و بانکی نیز در این محیط‌های پیچیده دچار تحولاتی اساسی شده‌اند. در این میان، هوش مصنوعی به‌عنوان فناوری نوین و تحول‌آفرین، در مؤسسه‌های مالی و بانکداری هوشمند نقش مهمی ایفا کرده است. از این رو، هدف پژوهش، بررسی تأثیر استفاده از هوش مصنوعی در روندهای عملیاتی خدمات بانکی است. روش: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، آمیخته (کیفی و کمی) است. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ افراد متخصص در حوزه‌های سیستم بانکی و هوش مصنوعی جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون انجام شد که به شناسایی ۸ مضمون اصلی و ۵۴ مضمون فرعی انجامید. در بخش کمی، از روش تحلیل سلسله‌مراتبی برای اولویت‌بندی مضامین اصلی استفاده شد. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که مهم‌ترین اثرهای شناسایی‌شده عبارت‌اند از: کاهش هزینه‌های عملیاتی و تبلیغات، کاهش خطای انسانی، بهبود دقت تصمیم‌گیری، افزایش سرعت عملیات بانکی و بهبود تجربه مشتری. در رتبه‌بندی مضامین اصلی، کاهش خطای انسانی به‌عنوان مهم‌ترین تأثیر شناسایی شد، در حالی که بهبود مدیریت منابع کمترین تأثیر را داشت. نتیجه‌گیری: فناوری هوش مصنوعی در حال حاضر می‌تواند زمینه‌ساز تحولی شگرف در این صنعت شود و آینده‌ای متفاوت برای این حوزه خلق کند. هوش مصنوعی می‌تواند بر اساس رفتار مشتریان، سنجش اعتبار مشتریان را تسهیل کند. این فناوری می‌تواند با یادگیری و به‌خاطر سپردن قوانین قابل اجرا در زمینه شناسایی هویت مشتری و اقدامات ضد پول‌شویی، به مؤسسه‌ها کمک کند. شناسایی و پیشگیری اولیه تهدیدهای امنیت سایبری که امروزه می‌تواند بانک‌های کشور را تهدید کند، یکی دیگر از کاربردهای این فناوری در حوزه مالی است. این فناوری با افزایش خودکارسازی (اتوماسیون) در روندهای متعدد بانکداری، می‌تواند بهره‌وری و سرعت کار را افزایش بخشد. چت بات‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نیز می‌توانند به‌راحتی با مشتریان تعامل کنند و به سؤال‌های آن‌ها پاسخ دهند و آن‌ها را در استفاده از خدمات بانکی راهنمایی کنند. در نهایت می‌توان گفت که سیستم بانکی برای به‌کارگیری هوش مصنوعی و همچنین ارائه سرویس‌های کاربردی مبتنی بر فناوری هوش مصنوعی در حال رقابت با یکدیگر هستند. بدون شک این فناوری را می‌توان یکی از پیشران‌های مهم صنعت بانکداری در سال‌های آتی در نظر گرفت که باید به‌شکلی جدی در مسیر توسعه و به کارگیری آن گام برداشت. در خاتمه، نظام بانکی در عرصه رقابت برای به‌کارگیری هوش مصنوعی و ارائه خدمات کاربردی مبتنی بر آن قرار دارد. این فناوری به‌عنوان یکی از عوامل پیشران صنعت بانکداری در سال‌های آتی، به توجه جدی به توسعه و پیاده‌سازی نیاز دارد.