طراحی و اعتبارسنجی مدل بازاریابی خدمات جهت پذیرش صندوق‌‌های بازنشستگی تأمین اجتماعی با رویکرد سواد مالی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه ریاضیات مالی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

4 استادیار گروه مدیریت بازرگانی واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران.

doi
10.22059/frj.2024.380672.1007631
چکیده

هدف: بازاریابی خدمات صندوق‌های بازنشستگی با تأمین آتیه و آیندۀ افراد گره خورده است؛ بنابراین باید به‌صورت تخصصی صورت گیرد. برنامه‌ریزی شیوه‌های بازاریابی خدمات، باید مبتنی بر سواد و دانش مالی مخاطبان صندوق باشد تا از حداکثر اثرگذاری برخوردار شود؛ به همین دلیل، این مسئله در کانون توجه سیاست‌گذاران، مدیران و فعالان سازمان تأمین اجتماعی قرار دارد. از منظر سلبی نیز این مطالعه حائز اهمیت است؛ زیرا در صورت‌عدم ارزیابی، پایش و رصد سواد مالی افراد، دستیابی به اهداف بازاریابی خدمات صندوق‌های مذکور میسر نخواهد شد و بودجه و توان بسیاری که در این حوزه مصروف شده، بی‌استفاده خواهد ماند. به‌لحاظ نظری نیز این مسئله مهم است و پیش‌تر پژوهشگران مطالعات متعددی در زمینۀ «صندوق‌های بازنشستگی» انجام داده‌اند؛ اما این مطالعه از منظر بازاریابی و با تمرکز بر سواد مالی افراد صورت نگرفته است. مطالعه در خصوص مؤلفه‌های یادشده، به‌صورت جداگانه بوده است؛ به‌گونه‌ای که هیچ امتزاج و هم‌سویی بین آن‌ها وجود ندارد. تکوین و تکامل نقش بازاریابی خدمات در حوزۀ صندوق‌های بازنشستگی با تأکید بر سواد مالی، از دیدگاه پژوهشگران مغفول مانده است. بررسی مطالعات گویای شکاف پژوهشی ژرف در این زمینه است؛ بنابراین مطالعه حاضر با نگاهی کاربردی – توسعه‌ای، به بازاریابی خدمات برای پذیرش صندوق‌های بازنشستگی با رویکرد سواد مالی در سازمان تأمین اجتماعی صورت گرفته است. سهم نظری و دانش‌افزایی مطالعه حاضر، پیوند مفاهیم بازاریابی خدمات و سواد مالی در حوزه صندوق‌های بازنشستگی است. همچنین از آنجا که سازمان تأمین اجتماعی شرایط و اقتضائات خاص خود را دارد، در این پژوهش کوشش شد تا با روشی مبتنی بر طرح تحقیق آمیختۀ اکتشافی، به شناسایی این عوامل پرداخته شود. در این راستا، مطالعه حاضر به این پرسش کلیدی پاسخ می‌دهد که مدل بازاریابی خدمات جهت پذیرش صندوق‌های بازنشستگی تأمین اجتماعی با رویکرد سواد مالی چگونه است؟روش: این مطالعه از نظر هدف کاربردی ـ توسعه‌ای و از نظر روش و بازه زمانی گردآوری داده‌ها، یک پژوهش پیمایش مقطعی است. در راستای دستیابی به هدف پژوهش، از طرح پژوهش آمیخته اکتشافی استفاده شد. جامعه مشارکت‌کنندگان بخش کیفی، مدیران باسابقه صندوق بازنشستگی تأمین اجتماعی است که ۲۰ نفر از آن‌ها، به‌شیوۀ هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. در بخش کمی نیز از دیدگاه ۳۸۴ نفر از بیمه‌شدگان اجباری و خویش‌فرما استفاده شد. نمونه‌گیری بخش کمی با روش خوشه‌ای ـ تصادفی انجام گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبۀ نیم‌ساختاریافته و پرسش‌نامه محقق‌ساخته بود که با روش روایی سازه، روایی همگرا و روایی واگرا اعتبارسنجی شد. با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی نیز، قابلیت اعتماد پرسش‌نامه مطلوب ارزیابی شد. برای شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های بازاریابی خدمات جهت پذیرش صندوق‌های بازنشستگی تأمین اجتماعی با رویکرد سواد مالی، از روش تحلیل کیفی مضمون؛ تعیین روابط عناصر، از روش مدل‌سازی ساختاری ـ تفسیری و اعتبارسنجی مدل، از روش حداقل مربعات جزئی استفاده شد.یافته‌ها: بر اساس یافته‌ها ۳۰۲ کد در مرحله کدگذاری باز شناسایی شد. در نهایت ۴ مقوله فراگیر، ۱۰ مقوله سازمان‌دهی و ۵۹ مضمون پایه از طریق کدگذاری محوری به‌دست آمد.نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که استراتژی بازاریابی خدمات، سواد مالی کاربران و تجهیزات و امکانات فیزیکی، بر قابلیت اعتماد و پاسخ‌گویی تأثیر می‌گذارند. قابلیت اعتماد و پاسخ‌گویی بر بهبود تجربۀ مشتریان اثر می‌گذارند و به مشارکت مشتریان، وفاداری مشتریان و رضایت‌مندی مشتریان منجر می‌شوند. از طریق مشارکت مشتریان، در نهایت دستیابی به پذیرش صندوق‌های بازنشستگی میسر می‌شود.