فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شبکه آبیاری مجموعه‌ای از کانال‌ها و سازه‌های هیدرولیکی است که با هدف انتقال، توزیع و تحویل آب به صورت مؤثر و عادلانه با راندمان بالا احداث می‌شود لیکن به دلیل محدودیت‌های ناشی از نحوه مدیریت و نگهداری، تغییرات اقلیمی، ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی کاربران، و نیز موارد اقتصادی، عملکرد آنها همواره با چالش‌های جدی مواجه بوده است. شبکه آبیاری دشت قزوین نمونه‌ای از شبکه‌های مدرن آبیاری کشور است که پس از گذشت بیش از 40 سال از بهره‌برداری، مشکلات و چالش‌های زیادی در حوزه مدیریت آب کشاورزی از جمله نگهداری نامناسب شبکه، مشکلات سطح مزرعه (عدم رعایت الگوی کشت) و مشکلات مرتبط با تشکلها در این شبکه مشاهده می‌شود. هدف از تحقیق حاضر شناخت چالش‌های مهم در حوزه مدیریت آب کشاورزی در شبکه آبیاری دشت قزوین، بررسی اهمیت چالش‌ها و عملکرد مسئولین در رابطه با چالش‌ها و در نهایت ارائه راهبرد‌هایی کاربردی برای بهبود وضعیت سیستم با رویکردی جدید و به کمک تکنیک تحلیل اهمیت-عملکرد است. روش انجام مطالعه برای شناخت چالش‌ها، کتابخانه‌ای و سپس بهره‌گیری از تکنیک دلفی بوده است. همچنین، مقدار اهمیت چالش‌ها با استفاده از روش بهترین و بدترین تعیین شد. با ارزیابی عملکرد مسئولین نسبت به چالش‌ها و با بهره‌گیری از تکنیک تحلیل اهمیت-عملکرد، مشخص شد که چالش‌های عدم وجود انگیزه کافی در کشاورزان برای کاهش مصرف آب کشاورزی به دلیل پایین بودن آب بهاء،  عدم حمایت دولت از تشکل‌های ایجاد شده نظیر عدم حمایت‌های مالی و اعطای تسهیلات، عدم نظارت بر اجرای الگوی کشت و سطوح کشت تعیین شده توسط سازمان جهاد کشاورزی، مسائل بودجه‌ای از جمله تخصیص بودجه برای بهسازی و نوسازی شبکه و نبود آموزش کافی برای کشاورزان  در رابطه با فناوری‌های جدید آبیاری و آشنایی با آبیاری متناسب با نیاز آبی گیاهان در طول دوره کشت، پنج چالش نخست در ربع اول ماتریس اهمیت- عملکرد هستند که به ترتیب باید در اولویت بهبود قرار گیرند. راهکارهای متعدد اجرایی برای رفع چالش‌ها برای شبکه آبیاری دشت قزوین از جمله ایفای نقش پررنگ‌تر دولت  در استفاده کشاوزان از روش آبیاری مناسب با رعایت الگوی کشت، ارائه اطلاعات شفاف از وضعیت موجود و ایجاد هماهنگی بین بخش‌های مختلف درگیر در مدیریت آب کشاورزی در بخش نتایج ارائه شده است.