الگوی مطلوب تدوین سیاست در شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشگاه اراک

doi
10.22034/amn.2024.375
چکیده

هدف از انجام این پژوهش، شناسایی الگوی مطلوب تدوین سیاست‌های امنیتی در شورای عالی امنیت ملی است؛ ازاین‌رو، پژوهش در سه مرحله انجام شد. در گام نخست، آسیب‌های وضع موجود تدوین سیاست‌ها مورد واکاوی قرار گرفت. در مرحله دوم وضعیت موجود تدوین سیاست در شورا موردبررسی قرار گرفت و در مرحله آخر مؤلفه‌های الگوی مطلوب احصاء گردید. پژوهش از نظر هدف کاربردی و توسعه‌ای و از حیث روش زمینه‌ای- موردی است. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه عمیق با 18 نفر از کارشناسان امنیت ملی و پرسش‌نامه محقق‌ساخته است. جامعه آماری نیز 30 نفر از کارشناسان شورا بود. یافته‌ها حاکی از آن است که 14 آسیب بر اساس الگوی سه‌شاخگی در تدوین سیاست‌ها وجود دارد. آسیب‌های «تغییر گفتمان شورا با تغییر دولت»، «شکل‌گیری تدوین سیاست بر اساس تقاضا» و «عدم تفکیک بین مراحل مسئله‌یابی تا تدوین» بیش‌ترین فراوانی را به ترتیب در بین آسیب‌های زمینه‌ای، ساختاری و فرایندی دارند. وضع موجود تدوین سیاست‌ها مشتمل بر 11 گزاره دارای اختلاف است که مؤلفه «تقویت نقش شورا در تدوین سیاست و ارائه مشورت به رهبری نظام درنتیجه سیاست‌گذاری امنیت ملی» بالاترین اولویت را دارد و در آخر، الگوی مطلوب نیز مشتمل بر 16 مؤلفه در 6 بعد (فرایندی، محتوایی، اجرایی، ارزیابی، انطباق‌پذیری بین‌المللی و تاب‌آوری نهادی) است.