فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاک وظایف یا کارکردهای مختلفی دارد که از آن جمله می‌توان به توانایی تولید محصول، ذخیره کربن، نگهداری آب، چرخه عناصر غذایی و تصفیه آب اشاره کرد. کارکردهای خاک همبستگی بالایی با کیفیت خاک دارد. لذا آگاهی از کیفیت فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در کشاورزی برای مدیریت بهینه کشتزارها و دستیابی به بیشترین بهره‌وری اقتصادی ضروری است. شاخص‌های کیفیت خاک اغلب منطقه‌ای بوده و برای تعیین آن، در همه مناطق نمی‌توان به طور ثابت از یک مجموعه از شناسه‌ها و معیار‌ها استفاده نمود. در این پژوهش شاخص‌های کیفیت تجمعی ساده (SQIA) و تجمعی وزنی (SQIW) و نمورو (NQI) و تأثیر ویژگی‌های مؤثر بر کیفیت خاک در خاک سطحی (30-0 سانتی‌متری) و عملکرد گندم در 206 گند‌م‌زار استان‌ آذربایجان شرقی (دشت تبریز) در سال 1397 با اندازه‌گیری ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک‌ها و عملکرد دانه گندم بررسی شد. با استفاده از روش تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (PCA) کربن آلی، جرم مخصوص ظاهری، سیلت، پتاسیم و فسفر قابل استفاده و هدایت الکتریکی به عنوان حداقل ویژگی‌ها (MDS) انتخاب شدند. سپس شاخص‌های SQIw، SQIa و NQI با استفاده از کل ویژگی‌ها (TDS) و حداقل ویژگی‌ها (MDS) تعیین شدند. نتایج نشان داد که همبستگی معنی‌داری در سطح یک درصد (01/0>p) بین عملکرد گندم و شاخص‌های کیفیت خاک با استفاده از حداقل ویژگی‌ها (63/0-60/0=r) و استفاده از کل ویژگی‌ها (60/0-56/0=r)، همچنین بین استفاده از کل ویژگی‌ها و حداقل ویژگی‌ها در NQI (81/0=r)، SQIw (84/0=r) و SQIa (88/0=r) وجود دارد. لذا هر سه شاخص مورد بررسی برای منطقه مورد مطالعه مناسب بوده و استفاده از حداقل ویژگی‌ها به دلیل همبستگی نسبتاً بالاتر و تعداد ویژگی‌ها و هزینه کمتر، مناسب‌تر از روش استفاده از کل ویژگی‌ها می‌باشد.