فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: امروزه سرمایه‌گذاران در بازارهای مالی با مجموعه متنوع و گسترده‌ای از ابزارهای مالی روبه‌رو هستند که هر یک، ویژگی‌ها و مزیت‌های خاص خود را دارد. این ابزارها به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهند تا بر اساس اهداف مالی، سطح تحمل ریسک و بازدهی مورد انتظارشان، مناسب‌ترین گزینه‌ها را انتخاب کنند. در این میان، نقش شخصیت و ویژگی‌های روان‌شناختی افراد، به‌ویژه هوش هیجانی، در انتخاب‌ها و تصمیم‌گیری‌های مالی بسیار پُررنگ است. توانایی مدیریت احساسات و رفتارهای هیجانی، می‌تواند روی میزان ریسک‌پذیری و انتخاب ابزارهای مالی مناسب تأثیر شایان توجهی داشته باشد. علاوه‌براین، خُلق‌وخوی سرمایه‌گذاران هنگام مواجهه با فرصت‌ها و چالش‌های مالی، در میزان ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران عاملی تعیین‌کننده است. به این سبب، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر هوش هیجانی بر ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران با نقش میانجی خُلق‌وخوی سرمایه‌گذاران می‌پردازد. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، از نوع هم‌بستگی است. در این پژوهش، از پرسش‌نامه برای جمع‌آوری داده‌ها بهره گرفته شده است. جامعۀ آماری این پژوهش، سرمایه‌گذاران بورس اوراق بهادار تهران است که از میان آن‌ها، ۳۸۲ سرمایه‌گذار به‌طور داوطلبانه و با استفاده از روش نمونه‌گیری غیرتصادفی انتخاب و آزمون شدند. در این پژوهش از پرسش‌نامۀ هوش هیجانی سالووی و مایر (۱۹۹۰) با ۳۳ گویه، پرسش‌نامۀ پاناس (۱۹۸۸) برای خُلق‌وخوی سرمایه‌گذاران با ۲۰ گویه و پرسش‌نامۀ ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران گربل (۲۰۰۰) با ۱۸ گویه برای سنجش متغیرها استفاده شده است. در راستای تأیید اعتبار پرسش‌نامه‌ها، علاوه‌بر روایی صوری و محتوایی، روایی سازه نیز ارزیابی شد. برای بررسی پایایی متغیرهای پژوهش، از شاخص‌های آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس استخراج‌شده استفاده شد. مقدار آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی برای همۀ متغیرها بیشتر از آستانه 7/0 و مقدار میانگین واریانس استخراج‌‌شده نیز بالاتر از 5/0 بود که این موضوع پایایی مطلوب متغیرها را نشان می‌دهد. همچنین فرضیه‌های پژوهش با استفاده از روش معادلات ساختاری و نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس آزمون شدند. یافته‌ها: ابتدا مدل اندازه‌گیری بررسی شد تا اطمینان حاصل شود که سؤال‌های پرسش‌نامه، متغیرهای پنهان را  به‌درستی اندازه‌گیری می‌کنندنتایج تحلیل عاملی نشان داد که ساختار عاملی مدل پیشنهادی، از روایی مناسبی برخوردار است. تمامی شاخص‌ها، بار عاملی بالای 5/0 داشتند که نشان‌دهندۀ ارتباط قوی بین شاخص‌ها و متغیرهای پنهان مربوطه است. براساس یافته‌ها، هوش هیجانی بر ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران با ضریب مسیر 443/0 و آمارۀ تی 661/8 تأثیر معناداری دارد. خُلق‌‏وخو بر ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران نیز با ضریب مسیر 217/0 و آمارۀ تی191/4 تأثیر معناداری دارد. همچنین هوش هیجانی بر خُلق‌‏وخو هم با ضریب مسیر 534/0 و آمارۀ تی 606/13 تأثیر معناداری دارد. در این پژوهش برای بررسی نقش میانجیگری متغیر خُلق‌وخو در رابطۀ بین متغیرهای هوش هیجانی و ریسک‌پذیری مالی، از آزمون سوبل استفاده شد. مقدار آزمون سوبل پس از آزمون 99/3 به‌دست آمد. برای بررسی قدرت پیش‌بینی ریسک‌پذیری مالی توسط مدل نیز از شاخص‌های ضریب تعیین تنظیم‌شده، میزان اثر، شاخص برازش و شاخص اشتراک (افزونگی) استفاده شد. ضریب تعیین تنظیم شده قدرت مدل را 342/0 (کیفیت پیش‌‏بینی قوی) برآورد کرد. میزان اثرپذیری ریسک‌‌‌پذیری مالی از هوش هیجانی و خُلق‌‏وخو، به‌‌ترتیب 215/0 (کیفیت پیش‌‏بینی متوسط) و 051/0 (کیفیت پیش‌‏بینی متوسط) ارزیابی شد. شاخص کلی برازش برای مدل 436/0 (کیفیت‌سنجی قوی) و شاخص اشتراک مدل نیز 86/0(بسیار خوب) به‌‌دست آمد. نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر به بررسی تأثیر هوش هیجانی و خُلق‌وخو بر ریسک‌پذیری مالی پرداخته است. نتایج نشان داد که هوش هیجانی با ریسک‌پذیری مالی رابطۀ مثبت و معناداری دارد. افراد با هوش هیجانی بیشتر، ریسک‌ها را بهتر شناسایی می‌کنند و به پذیرش ریسک تمایل بیشتری دارند. همچنین، خُلق‌وخو بر ریسک‌پذیری مالی تأثیر چشمگیری دارد؛ به‌ویژه خُلق مثبت که می‌تواند ادراک ریسک را بهبود بخشد. افراد با خُلق مثبت، ریسک‌ها را به‌عنوان فرصت‌های رشد می‌بینند و تمایل بیشتری به پذیرش آن‌ها دارند. هوش هیجانی همچنین تأثیر معناداری بر خُلق‌وخو دارد؛ به‌طوری که افراد با هوش هیجانی بیشتر، خلق مثبت‌تری از خود نشان می‌دهند. در نهایت یافته‌ها نشان می‌دهند که خُلق‌وخو به‌عنوان یک عامل میانجی در تأثیر هوش هیجانی بر ریسک‌پذیری مالی عمل می‌کند. این نتایج می‌توانند به بهبود تصمیم‌گیری‌های مالی و کاهش خطاهای رفتاری در سرمایه‌گذاران کمک کنند.