فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر به‌منظور بررسی میزان سرب در خاک‌های معدن سرب و رویشگاه تنگ‌دوزان و مقایسه صفات رویشی و انباشت سرب جمعیت فلزدوست و غیرفلزدوست Marrubium cuneatum  در سال 1397 در دانشگاه اصفهان انجام شد. گیاهان هر دو جمعیت به محیط‌های هیدروپونیک منتقل شدند و به‌مدت 14 روز در معرض تیمارهای مختلف سرب قرار گرفتند. نتایج نشان داد بالاترین میزان سرب موجود در خاک‌های اطراف معدن (1968 میلی‌گرم در کیلوگرم)، بیش از 72 برابر میانگین جهانی است. صفات رویشی با افزایش غلظت سرب در هر دو جمعیت کاهش یافت اما همواره میزان این کاهش، در جمعیت فلزدوست کمتر بود بطوری‌که در تیمار 200 میلی‌گرم در لیتر سرب، محتوای نسبی آب و وزن تر اندام‌های هوایی به‌ترتیب در جمعیت فلزدوست 9/13 و 3/32 درصد ولی در جمعیت غیرفلزدوست 7/29 و 9/84 درصد نسبت به گروه شاهد هر جمعیت کاهش داشت. تجمع سرب در اندام‌های هوایی و ریشه هر دو جمعیت با افزایش غلظت سرب در محیط افزایش داشت و در تیمارهای بالای سرب همواره میزان این تجمع در جمعیت فلزدوست بیشتر بود. به‌طور‌ی‌که غلظت سرب در ریشه و اندام‌های هوایی آن در بالاترین سطح سرب در ریشه و اندام‌های هوایی هر گیاه جمعیت فلزدوست 2/15 و 9/0 میلی‌گرم بود که به‌ترتیب 1/3 و 6/3 برابر جمعیت غیرفلزدوست بود. میزان تجمع سرب در ریشه هر دو جمعیت در تمام تیمارها بیش از 15 برابر تجمع آن در ساقه است. جمعیت فلزدوست با داشتن سیستم دفاعی کارآمد، در شرایط انباشت بیشتر سرب می‌تواند رشد کرده و نسبت اندام‌های هوایی به ریشه را افزایش دهد بنابراین می‌توان از آن برای گیاه‌پالایی بهره برد.