تأثیر افشای مسئولیتپذیری اجتماعی شرکتی بر کارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی با توجه به نقش میانجی افشای ضعف کنترلهای داخلی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حسابداری و حسابرسی، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حسابداری و حسابرسی، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 کارشناسی ارشد، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/frj.2025.394300.1007736چکیده
هدف: هدف اصلی این پژوهش، بررسی رابطۀ میان افشای مسئولیتپذیری اجتماعی شرکتها و کارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی، با تأکید بر نقش میانجی ضعفهای کنترل داخلی در شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران است. با توجه به اینکه سرمایهگذاری در نیروی انسانی، یکی از ارکان اساسی رشد و توسعۀ پایدار واحدهای تجاری بهشمار میرود، شناسایی عوامل مؤثر بر کارایی این نوع سرمایهگذاری، اهمیت بسیار زیادی دارد. ضعف در سیستم کنترلهای داخلی، میتواند به اخلال در فرایند تصمیمگیریهای مدیریتی منجر شود و در نتیجه، کارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی را تحتتأثیر قرار دهد. بر این اساس، پژوهش حاضر بهدنبال آن است تا روشن سازد که چگونه افشای CSR و ضعفهای احتمالی در کنترلهای داخلی، میتوانند بر بهرهوری سرمایهگذاری در نیروی انسانی تأثیرگذار باشند. روش: اطلاعات مورد نیاز این پژوهش بهروش آرشیوی گردآوری شده است. برای آزمون فرضیهها و تحلیل روابط بین متغیرها، از الگوی دادههای ترکیبی (پنل دیتا) استفاده شده و برای سنجش ناکارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی، مدل ارائهشده توسط کائو و همکاران (۲۰۲۴) بهکارگرفته شده است. جامعۀ آماری پژوهش، شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران، طی دورۀ زمانی ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲ بود و پس از اعمال محدودیتهای غربالگری، ۱۲۳ شرکت با ۱۲۳۰ مشاهده سال – شرکت برای نمونۀ نهایی انتخاب شد. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که افشای CSR با کاهش ناکارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی، رابطۀ معناداری دارد؛ بهطوریکه شرکتهایی با سطح بالاتر افشای CSR، از کارایی بیشتری در سرمایهگذاریهای مرتبط با نیروی انسانی برخوردارند. همچنین نتایج حاکی از آن است که ضعف کنترلهای داخلی با ناکارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی، رابطۀ مثبت دارد. علاوهبراین، تحلیلها بیانگر آن است که ضعف کنترلهای داخلی، در رابطۀ بین افشای CSR و کارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی، نقش میانجی جزئی ایفا میکند؛ به این معنا که بخشی از تأثیر مثبت CSR بر کارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی، از طریق بهبود سیستم کنترلهای داخلی منتقل میشود. نتیجهگیری: نتایج پژوهش حاضر نشان میدهد که افشای مسئولیتپذیری اجتماعی شرکتی تأثیری مثبت و معنادار بر کارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی دارد. این تأثیر هم بهصورت مستقیم و هم از طریق کاهش ضعفهای موجود در سیستم کنترلهای داخلی نمایان میشود. به بیان دیگر، شرکتهایی که سطح بالاتری از افشای CSR دارند، نهتنها بهطور مستقیم کارایی بیشتری در سرمایهگذاریهای مرتبط با نیروی انسانی از خود نشان میدهند، بلکه از طریق بهبود سیستم کنترلهای داخلی خود نیز، این کارایی را افزایش میدهند. یافتهها بیانگر آن است که ضعف کنترلهای داخلی، بهعنوان یک متغیر میانجی جزئی، بخشی از اثر مثبت افشایCSR بر کارایی سرمایهگذاری در نیروی انسانی را منتقل میکند. بر این اساس، پیشنهاد میشود که شرکتها برای دستیابی به سرمایهگذاری اثربخشتر در نیروی انسانی، همزمان با افزایش شفافیت و افشای اقدامات CSR، تمرکز ویژهای بر ارتقای کیفیت سیستم کنترلهای داخلی خود داشته باشند. این رویکرد میتواند مزایای بلندمدتی همچون بهبود عملکرد سازمان، افزایش اعتماد ذینفعان و حرکت بهسوی توسعۀ پایدار را برای شرکتها به همراه داشته باشد.
