فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بدعت از عناوین مهم و پرکاربرد بین مسلمانان است که هر گروه و مذهبی سعی در استفاده ابزاری از آن به نفع خود است. در این میان، مفسران شیعه و اهل سنت اعم از متقدم و متأخر، نگاه­های متنوع و بعضاً چالش­انگیزی به این موضوع داشته­اند. موضوع اصلی این مقاله آن است که مفسران چه برداشتهایی از موضوع بدعت داشته­ و چگونه این دیدگاههای آنان زمینه را برای رشد جریانهای سلفی فراهم کرده است. براین اساس، نویسندگان در این مقاله کوشیده­اند ابتدا نظرات مفسران شیعه و اهل تسنن را پیرامون مفهوم لغوی و اصطلاحی بدعت مورد بررسی قرار داده، سپس به نقد این دیدگاهها پرداخته و در نهایت به نتایج این نظرات و دیدگاهها مطابقِ واقع، بپردازند. نتایج این پژوهش نشان دهنده آن است که مفسران، بدعت را به مثابه مفاهیمی همچون: «امر بی­سابقه»، «پدیده غیردینی»، «تشریع»، «محدثات» و «مخالفت با قرآن و سنت» انگاشته­اند و با دخالت دادن تعصبات مذهبی، زمینه تعارضات فکری را با دیگر مذاهب به وجود آورده­اند و بر همین اساس استنادات ظاهربینانه­ای از قرآن وحدیث ارائه نموده­اند.