پاندمی کووید 19، شاخص دلار آمریکا و قیمت بیتکوین: شواهدی از روش تحلیل موجک
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه توسعۀ اقتصادی و برنامهریزی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
doi
10.22059/frj.2024.361672.1007484چکیده
هدف: در اواخر سال ۲۰۱۹، جهان با چالشی بیسابقه مواجه شد. بحران کووید ۱۹ همۀ اقتصادهای توسعهیافته و درحالتوسعه را تحت تأثیر قرار داد و در عین حال، بازارهای مالی بینالمللی را بهشدت محدود کرد. همانطور که کشورها به اجبار، قرنطینۀ سراسری را اجرا کردند، بازارهای مالی بسته شدند و هزینههای مراقبتهای بهداشتی افزایش و رشد اقتصادی تا حدی کاهش یافت. ارزهای دیجیتال بهطور چشمگیری تحت تأثیر بیماری کووید ۱۹ قرار گرفتند. کووید ۱۹ تنها دلیل افزایش قیمت بیتکوین نبود؛ اما شاید بهدلیل افزایش عدماطمینان و خطر در طول همهگیری جهانی، در افزایش این ارز دیجیتال نقش مهمی ایفا کرد. این پژوهش با استفاده از تبدیل موجک پیوسته (CWT) با هدف بررسی تأثیر کووید ۱۹ و شاخص دلار آمریکا بر قیمت بیتکوین، در تاریخ ۸ آوریل ۲۰۲۰ تا ۸ آوریل ۲۰۲۳ انجام شده است. در حالیکه پژوهشهای محدودی در زمینۀ این موضوع انجام شده است؛ این پژوهش بهدلیل استفاده از تبدیل موجک پیوسته، ضمن داشتن نوآوری، مزیتی نسبت به سایر پژوهشهای انجام شده در این حوزه دارد.روش: در این پژوهش، رویکرد موجک برای تحلیل تأثیر زمان – فرکانس پاندمی کووید ۱۹ و شاخص دلار آمریکا بر قیمت بیتکوین استفاده شده است. روش تبدیل موجک پیوسته، بر اساس مطالعۀ گنجای و همکاران (۲۰۰۲) ارائه و طیف توان موجک متقاطع بین سریهای زمانی مختلف محاسبه شده است. انسجام مربع موجک که بین صفر (ناهمبسته) و یک (کاملاً همبسته) است، به همراه شبیهسازی مونتکارلو، برای تعیین اهمیت آماری و تحلیل وابستگیهای زمانی ـ فرکانسی بهکار رفته است. در دو مرحله، ابتدا رابطۀ قیمت بیتکوین با تعداد مبتلایان، مرگومیر کووید ۱۹ و شاخص دلار آمریکا بررسی شده و پس از آن، از انسجام موجک جزئی برای تحلیل وابستگیهای بیشتر استفاده شده است.یافتهها: یافتههای پژوهش از تأثیر مثبت تعداد مبتلایان و مرگومیر ناشی از ویروس کرونا بر قیمت بیتکوین، طی دورۀ پژوهش حکایت میکند. این در حالی است که تأثیر تعداد مبتلایان، بیش از تأثیر تعداد کشتهشدگان است. دلیل اصلی این امر میتواند افزایش عدماطمینان و ریسک در طول همهگیری و افزایش تقاضای بیتکوین توسط سرمایهگذاران برای محافظت از ثروت و داراییهای خود باشد. از سوی دیگر، شاخص دلار آمریکا در دورۀ پژوهش، بر قیمت بیتکوین تأثیر منفی و معناداری داشته است که میتواند نشئتگرفته از جایگزینی دو کالا بهعنوان پول باشد.نتیجهگیری: بر اساس نتایج پژوهش، تعداد مبتلایان و تعداد مرگومیر ناشی از ویروس کووید ۱۹ در هر میلیون نفر، بر قیمت بیتکوین در بازۀ زمانی پژوهش، تأثیر مثبت و معناداری دارد. دلیل اصلی این تأثیر مثبت را میتوان در فشار تقاضای ناشی از وجود ریسک و نااطمینانی سرمایهگذاران در یافتن سرمایهگذاری امن و افزایش تقاضای بیتکوین، بهعنوان یک نوع دارایی امن دانست. از طرف دیگر، شاخص دلار آمریکا بهعنوان رقیب کالایی بیتکوین، دارای تأثیر منفی و معنادار بر قیمت این ارز دیجیتال در دوره زمانی پژوهش است. دلیل اصلی این امر نیز میتواند در جانشینی دو ارز نسبت به هم دانست؛ زیرا هنگامی که ارزش دلار آمریکا روبهافزایش بوده، قیمت بیتکوین روند کاهشی به خود گرفته است.
