فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: فراگیری مالی یک چالش اجتماعی ـ اقتصادی برای سیاست‌گذاران، بازارها و مؤسسه‌های مالی است. فراگیری مالی محرک رشد اقتصادی است. در این مقاله، اثر فراگیری مالی بر رشد اقتصادی در کشورهای با درآمد متوسط ارزیابی و فراگیری مالی با در نظر گرفتن سه بُعد نفوذ بانکی، در دسترس بودن خدمات بانکی و کاربری محاسبه شد. دسترسی افراد به ابزارهای مالی برای مؤسسه‌های مالی، به‌منظور گسترش سهم بازاری خود ضروری به‌نظر می‌رسد. با وجود این، فراگیری مالی و دسترسی همۀ افراد به بازارهای مالی، از جنبه‌های توسعۀ اقتصادی، برای سیاست‌گذاران اهمیت زیادی دارد؛ از این رو، هدف این مقاله، نخست طراحی شاخص جامع فراگیری مالی و سپس ارزیابی آثار آن بر رشد اقتصادی در کشورهای درحال ‌توسعه است.روش: روش این پژوهش کمّی است که به‌صورت طراحی شاخص جامع فراگیری مالی با استفاده از گشتاورهای تعمیم‌یافته و چندکی، برای دورۀ زمانی ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۲ برای ۴۹ کشور توسعه یافته انجام شده است.یافته‌ها: برآوردهای به‌دست‌آمده از روش پنل دیتا نشان می‌دهد که فراگیری مالی، بر رشد اقتصادی کشورهای با درآمد متوسط، اثر قوی مثبت و معنادار داشته است. اثر IFI بر رشد اقتصادی، بدون توجه به روش برآورد (اثرهای ثابت، اثرهای تصادفی و گشتاورهای تعمیم‌یافته) پایدار است و با اینکه مقدار اثر تغییر می‌کند، جهت اثرگذاری ثابت است. برآورد به‌روش چندکی نشان داد که اثرگذاری IFI بر رشد اقتصادی در کشورهای با درآمد کمتر، بیش از کشورهای با درآمد بالا است و نشان می‌دهد IFI می‌تواند محرک مناسبی برای رشد اقتصادی کشورهای فقیر باشد. این نتیجه با بازدهی نزولی سرمایه سازگار است؛ بدین معنا که تأمین زیرساخت‌های بانکی و تعمیق فراگیری مالی در مراحل اولیه، اثرهای بیشتری در پی دارد و از اثر آن به‌تدریج کاسته می‌شود. همچنین یافته‌ها نشان داد که محیط اقتصاد کلان (نرخ تورم، باز بودن اقتصاد و تشکیل سرمایه) اثر مثبت و نرخ بیکاری اثر منفی بر رشد اقتصادی داشته است. ساختار جمعیت (نرخ رشد جمعیت) و نظام سلامت (امید به زندگی) هم از عوامل اثرگذار بر رشد اقتصادی بوده‌اند. از این رو، بهره‌برداری از ابزارهای جدید بانکداری، مانند اینترنت بانک و همراه بانک، به‌ویژه در مناطق کم برخوردار، ارائۀ خدمات متنوع از طریق شعب، گسترش بانکداری خُرد، بهره‌برداری از اپلیکشن‌های ساده و متناسب با توانمندی‌های مردم، در توسعه و تعمیق فراگیری مالی به همراه رشد اقتصادی، نقش کانونی خواهد داشت. باید توجه شود که متوسط نرخ تورم حدود ۶ درصد است و این کشورها تجربۀ تورم شتابان و دورقمی را به‌ندرت تجربه می‌کنند.نتیجه‌گیری: نتایج برآورد به‌روش چندکی نشان می‌دهد که شاخص فراگیری مالی بر رشد اقتصادی مؤثر است. به‌جز متغیر باز بودن اقتصاد، نتایج این روش با روش گشتاورهای تعمیم‌یافته سازگار و هم‌سو است. برآوردها به‌روش چندکی گویای اثرگذاری بیشتر شاخص فراگیری مالی در کشورهای با درآمد کمتر است؛ بنابراین تعمیق و توسعۀ مالی برای کشورهایی که هنوز درآمد کمتری دارند، اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به رونق اقتصادی کمک کند.