فراتحلیلی بر نقش متغیرهای کنترلی در نتایج مطالعات مرتبط با تأثیر عدم تقارن اطلاعاتی بر هزینۀ سرمایۀ سهام
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
2 استاد، گروه حسابداری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
3 استادیار، گروه حسابداری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
4 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22059/frj.2024.374064.1007581چکیده
هدف: شواهد تجربی در خصوص تأثیر عدمتقارن اطلاعاتی بر هزینۀ سرمایۀ سهام، تعارض مداومی را نشان میدهد. برخی مطالعات این رابطه را مثبت، برخی منفی و برخی غیرمعنادار ارزیابی کردهاند. از جمله عوامل مؤثر در این واگرایی، نقش متغیرهای کنترلی است. تعداد متغیرهای کنترلی قابل استفاده زیاد است؛ اما استفاده از برخی از آنها به نتایج آسیب میزند و برخی دیگر، دقت پژوهش را زیاد میکند. در این فراتحلیل با توجه به متغیرهای کنترلی با تکرار بال که در پژوهشهای قبلی استفاده شده است، تلاش میشود تا بررسی شود که وجود کدام متغیرهای کنترلی در معادله، نسبت بهعدم وجود آن ضریب رگرسیون را بهطور جدی تغییر میدهد. روش: با ترکیب یافتههای ۳۵ مقاله منتشر شده بین سالهای ۱۹۸۶ و ۲۰۲۲ که در مجموع، ۱۹۸ آزمون را شامل میشود، تعامل ظریف بین عدمتقارن اطلاعات و هزینۀ سرمایه روشن شده است. این فراتحلیل در چند مرحله اجرا شده است: ۱. عدمتقارن اطلاعاتی بهعنوان متغیر مستقل و هزینۀ سرمایۀ سهام بهعنوان متغیر وابسته تعیین شد و متغیرهای کنترلی، شامل نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار، بتای بازار، اندازۀ شرکت و نوع مالکیت، نوسانهای بازده سهام، اهرم و رشد در ارزیابی لحاظ شد؛ ۲. بهطور دقیق، پایگاههای دادۀ برجسته از جمله ساینس دایرکت، امرالد، گوگل اسکالر، شبکۀ تحقیقات علوم اجتماعی (SSRN) و ریسرچ گیت جستوجو شد و در مجموع، ۱۸۸ مقاله بر اساس کلمات کلیدی مرتبط استخراج شد؛ ۳. مقالهها برای اطمینان از همسویی با فرضیههای پژوهش غربالگری شد و مطالعاتی مدنظر قرار گرفت که اطلاعات اندازۀ اثر را ارائه و از روشهای همبستگی استفاده کردهاند. در نهایت، ۳۵ مطالعۀ منتشر شده بین سالهای ۱۹۸۶ و ۲۰۲۲، شامل ۱۹۸ اندازۀ اثر، فراتحلیل شد؛ ۴. اطلاعات کلی و جزئیات مربوط به اندازۀ اثر، بهدقت از مقالههای انتخابی استخراج شده است؛ ۶. برای هر نمونه، اندازۀ اثر که با r نشان داده شده است، محاسبه شد؛ ۷. اندازههای اثر با در نظر گرفتن میانگینهای وزنی و محاسبۀ خطای نمونهگیری ترکیب شد؛ ۸. همگنی اندازۀ اثر ارزیابی شد. یافتهها: چشمانداز تجربی در خصوص رابطۀ بین عدمتقارن اطلاعات و هزینۀ سرمایۀ سهام، واگراییهای جالبی را نشان داد. برای پرداختن به این موضوع، از رویکرد فراتحلیل استفاده شد که تأثیر متفاوت متغیرهای کنترلی را بر این رابطه نشان میدهد. یافتهها نشاندهندۀ تنوع شایان توجه در اندازههای اثر در بین مطالعات است. در نتیجه، از مدل اثرهای تصادفی برای محاسبۀ اندازۀ اثر تجمعی استفاده شد. متغیرهای کنترلی، در شکل دادن به رابطۀ عدمتقارن اطلاعاتی و هزینۀ سرمایۀ سهام نقش محوری ایفا میکنند. بهطور خاص، گنجاندن متغیرهای کنترلی مانند نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار، بتای بازار، اندازۀ شرکت و نوع مالکیت، ارتباط بین عدمتقارن اطلاعات و هزینۀ سرمایۀ سهام را کاهش میدهد. در مقابل، نوسانهای بازده سهام، اهرم و رشد شرکت این رابطه را تغییر نمیدهد. تحلیل نیرومندی، یافتههای اولیه را تأیید میکند. نتیجهگیری: پژوهشگران تجربی، اغلب باعدم قطعیتهای مربوط به انتخاب متغیرهای کنترلی مناسب هنگام رگرسیون هزینۀ سرمایۀ سهام روی عدمتقارن اطلاعات دستوپنجه نرم میکنند. در این زمینه، به یک سؤال مهم پرداخته شده است: کدام متغیرها باید بهعنوان متغیر کنترلی برای افزایش واقعگرایی نتایج تجربی عمل کنند؟ در این پژوهش، چهار متغیر کنترلی بر رابطۀ مد نظر تأثیر دارند: ارزش دفتری به ارزش بازار، بتای بازار، اندازۀ شرکت و نوع مالکیت. وجود این متغیرها در معادلۀ رگرسیون نتیجه را بهطور معناداری تغییر میدهد.
