فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: بررسی وضعیت اقتصادی کشور، به‌ویژه نظام مالی در دهه‌های اخیر، نشان‌دهندۀ سهم بسیار اندک ایران در حوزۀ بانکداری بین‌الملل است. مشکلات دسترسی به بازارهای مالی برای سرمایه‌گذاری و تجارت، ارائۀ خدمات محدود بانک‌های داخلی، ناتوانی بانک‌های کشور برای رقابت در بازارهای مالی و تحریم‌های اقتصادی، مشکلات و دغدغه‌های فراوانی را در مبادله با نظام اقتصاد بین‌الملل ایجاد کرده است. تأسیس بانک برون‌مرزی در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی ایران، می‌تواند به‌عنوان نخستین گام و حلقۀ اتصال، به همگامی با اقتصاد جهانی و ورود به بازارهای مالی بین‌المللی منجر شود. این بانک‌ها با ارائۀ خدمات گسترده‌تر، می‌توانند جریان سرمایه را تسهیل و سرمایه‌گذاری خارجی را تشویق کنند و توان رقابتی مؤسسه‌های مالی ایران را بهبود بخشند. علاوه‌براین، چنین بانک‌هایی می‌توانند به توسعۀ تجارت بین‌المللی و کاهش فشارهای اقتصادی کمک کنند. طراحی و ایجاد یک الگوی عملیاتی برای استفاده از هر ابزار اقتصادی و مدیریتی، از ضرورت‌های هر طرحی است. پژوهش حاضر با هدف ارائۀ چارچوب تحلیلی و تبیینی برای ایجاد چنین بانکی در مناطق آزاد مذکور صورت گرفته است. روش: روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در بخش کیفی، آمیخته از نوع اکتشافی متوالی بوده است؛ به‌گونه‌ای که در بخش کیفی، از استراتژی نظریة داده‌بنیاد مشتمل بر کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. مشارکت‌کنندگان از میان استادان متخصص در حوزه‌های مالی دانشگاه‌های برتر، مدیران بانک‌های مناطق آزاد تجاری و صنعتی و فعالان تجاری و صاحبان شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی فعال در مناطق مذکور انتخاب شدند. این افراد که ۱۱ نفر بودند، به‌صورت هدفمند و به‌روش گلولۀ برفی انتخاب شدند و تا رسیدن به اشباع نظری با آن‌ها مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته انجام شد. در بخش کمّی، از روش توصیفی پیمایشی برای تحلیل و تبیین چارچوب پیشنهادی استفاده شد. در این مرحله نیز ۹۰ نفر به‌روش تصادفی ساده انتخاب شد. برای جمع‌آوری داده در بخش کمّی، پرسش‌نامه‌ای با ۳۰ سؤال به‌دست‌آمده از روش داده‌بنیاد میان مشارکت‌کنندگان توزیع شد و پس از گردآوری داده‌ها، بررسی و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس انجام گرفت. یافته‌ها: در بخش کیفی پژوهش، پس از تجزیه‌وتحلیل داده‌ها طی سه مرحلۀ کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی، الگویی مشتمل بر ۶ مقولۀ اصلی (پدیدۀ محوری، شرایط علّی، شرایط مداخله‌گر، شرایط زمینه‌ای، راهبردها و پیامدهای تأسیس بانک برون‌مرزی)، ۳۰ مقولۀ فرعی و ۱۵۳ مفهوم به‌دست آمد. در بخش کمّی اعتبار الگوی تحقیق، از طریق شاخص‌های مدل معادلات ساختاری سنجیده شد که حاکی از برازش قابل قبول برای همه شاخص‌های به‌دست‌آمده بود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش و مطالعات، چارچوب تبیینی مناسبی برای تأسیس بانک در مناطق آزاد تجاری و صنعتی جمهوری اسلامی ایران ارائه شد. از مهم‌ترین دستاوردهای این چارچوب، می‌توان به اتصال نهادهای مالی کشور به بازارهای مالی بین‌المللی و در نتیجه، رشد و توسعۀ اقتصادی کشور، از طریق این نهاد اشاره کرد.