شواهد ساختاری و دما– زمان سنجی درجه حرارت پایین از الگوی تکوین پیوستگاه رشته-کوههای بزقوش- چهل‌نور(شمال‌باختر ایران)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22071/gsj.2021.257804.1864
چکیده

رشته‌کوه بزقوش با روند تقریبی خاوری- باختری و رشته‌کوه چهل‌نور با روند تقریبی شمالی- جنوبی در شمال باختر فلات ایران، با روندی متفاوت و به‌تقریب عمود نسبت به یکدیگر واقع شده‌اند. هیچ مطالعه دما - زمان‌سنجی به‌ منظور تعیین زمان شکل‌گیری اولیه، همچنین نرخ فرآیش و فرازش این دو کوهستان صورت نگرفته است. نتایج آنالیزهای دما- زمان‌سنجی درجه حرارت پایین اورانیوم-توریوم/هیلیوم در آپاتیت (AHe) به‌دست آمده در این مطالعه و تلفیق آن با داده‌های ساختاری، نشان می‌دهند سن سردشدگی رشته‌کوه بزقوش (25 – 19~ میلیون سال) نسبت به سن سردشدگی رشته‌کوه چهل‌نور – قافلانکوه (15 ~ میلیون سال) قدیمی‌تر است. به‌نظر می‌رسد الیگوسن آغازی شروع دگرشکلی رشته‌کوه بزقوش بوده درحالیکه آغاز تغییر‌شکل رشته‌کوه چهل‌نور و قافلانکوه که از لحاظ ساختاری یک سیستم هستند، مربوط به میوسن میانی است. بنابراین به احتمال شروع تغییرشکل این دو روند ساختاری در نتیجه بخش‌شدگی یک تغییرشکل منفرد نبوده است و در زمانهای متفاوت و در نتیجه بازسازی مجدد راستاهای کوتاه‌شدگی ناحیه‌ای ایجاد شده‌اند. همچنین نتایج این بررسی نشان می‌دهند پیوستگاه رشته‌کوه‌های چهل‌نور و بزقوش خاوری در واقع بخشی از رشته‌کوه بزقوش است.