بهینهسازی سبد سرمایهگذاری چندمعیاره فازی با درنظر گرفتن سطوح مختلف انتظارات سرمایهگذار
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مالی و بیمه، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی مالی، پردیس بینالمللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه مهندسی مالی، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/frj.2024.372592.1007574چکیده
هدف: هدف از پژوهش حاضر، بهینهسازی سبد سرمایهگذاری با درنظر گرفتن تمامی معیارهای با اهمیت برای سرمایهگذار، در یک محیط فازی با لحاظکردن سطوح مختلف انتظارات سرمایهگذار برای هر یک از معیارها بر اساس ریسکپذیری آنهاست. بر این اساس، از یک طرف، استفاده از منطق فازی در مدلسازی این مسئله، بهدلیل درنظر گرفتنعدم قطعیت در دادههای ورودی، میتواند به افزایش تطابق مسئله با شرایط دنیای واقعی منجر شود. از طرف دیگر، در مدل انتخاب سبد سرمایهگذاری ارائهشده، علاوهبر ریسک و بازده، بهعنوان دو عامل کلیدی برای سرمایهگذار، برخی عوامل مهم دیگر درنظر گرفته خواهد شد تا بتواند معیارهای مختلف برای سرمایهگذار، از جمله ریسک، بازده کوتاهمدت و بلندمدت، نقدشوندگی، بیشینه و کمینه نسبت سرمایهگذاری روی هر دارایی، سود تقسیمی و محدودیت کاردینالیتی (تعداد داراییهای داخل پرتفوی) را لحاظ کند. هدف دیگر این پژوهش، ارائۀ مدلی نوآورانه نسبت به مدلهای موجود با درنظر گرفتن تابع عضویت لاجستیک شکل فازی، بهمنظور مدلسازی سطوح انتظارات مختلف سرمایهگذاران است تا بتواند سبد سرمایهگذاری را بر اساس اولویت سرمایهگذاران با درجه ریسکپذیری مختلف نسبت به معیارهای متفاوت تشکیل دهد.روش: روش انجام این پژوهش بدین ترتیب است که ابتدا به مدلسازی یک مسئله بهینهسازی چندهدفه غیرخطی، در یک محیط فازی با درنظر گرفتن تمامی عوامل مهم برای سرمایهگذار پرداخته میشود. سپس با استفاده از روشهای کمّی و مبانی منطق فازی، مسئله را به یک مسئلۀ خطی تک هدفه تبدیل میکنیم تا با استفاده از روشها و نرمافزارهای معمول، بهینهسازی قابل حل باشد. در نهایت با استفاده از شاخص ۵۰ شرکت فعالتر بورس اوراق بهادار، به پیادهسازی مدل و تحلیل نتایج خواهیم پرداخت.یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که مدل ارائهشده برای هر دو سرمایهگذار ریسکپذیر و محافظهکار، نسبت به شاخص ۵۰ شرکت فعالتر بورس اوراق بهادار، بازدهی بیش از دو برابری دارد. علاوهبراین، مدل ارائهشده، بهدلیل درنظر گرفتن تابع عضویت لاجستیکشکل، برای اهداف مختلف مسئله میتواند برای سرمایهگذاران با استراتژی تهاجمی (ریسکپذیر) یا محافظهکار (ریسکگریز) شخصیسازی شود. دلیل این موضوع وجود پارامتر تعیین شکل تابع عضویت در توابع لاجستیکشکل است که میتواند اولویت عوامل مختلف از جمله ریسک، بازده کوتاهمدت و بلندمدت، نقدشوندگی یا سود تقسیمی را برای سرمایهگذاران مختلف با سطوح متفاوت ریسکپذیری مشخص کند.نتیجهگیری: استفاده از توابع عضویت لاجستیکشکل، در محیط فازی و معیارهای مختلف میتواند مدل انتخاب سبد سرمایهگذاری را برای سرمایهگذاران با ویژگیهای مختلف شخصیسازی کند تا سرمایهگذاران با سطوح مختلف ریسکپذیری، بتوانند یک سبد سرمایهگذاری مطابق با اولویتهای خود را تشکیل دهند. این موضوع به کاربردی شدن مسئلۀ انتخاب سبد سرمایهگذاری در دنیای واقعی کمک بسزایی میکند. همچنین با استفاده از روشهای محاسباتی و اصول فازی، میتوان مسئلۀ چندهدفۀ غیرخطی را به یک مدل تکهدفه خطی تبدیل کرد تا پیادهسازی و حل آن تسهیل شود.
