فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: در سال‌های اخیر با افزایش تقاضای انرژی، اهمیت بسیار زیاد انرژی در بحث تولید نمایان شده است. گاز طبیعی به‌عنوان یک منبع انرژی استراتژیک، از اجزای مهم فرایند تولید کالاها و خدمات به‌شمار می‌آید. از طرفی، بازارهای مالی یکی از بازارهای بسیار مهم هر کشور است و بورس‌های اوراق بهادار، اصلی‌ترین اجزای بازارهای مالی محسوب می‌شود. شاخص‌های متفاوتی که در بورس‌ها محاسبه می‌شوند، بازدهی و روند کلی قیمت سهام در کل بازار و صنایع خاص را نشان می‌دهند. تغییرات هر یک از شاخص‌ها، از نوسان‌های قیمت سهام شرکت‌هایی تأثیر می‌پذیرد که در محاسبۀ آن شاخص خاص لحاظ می‌شود. عوامل زیادی در نوسان‌های قیمت سهام شرکت‌ها تأثیر دارند که از آن جمله می‌توان به قیمت گاز طبیعی اشاره کرد که صنایع مختلف از آن در فرایند تولید بهره می‌گیرند. تغییرات قیمت گاز، در حاشیۀ سود شرکت‌ها تأثیر می‌گذارد و در نتیجه، قیمت سهام آن‌ها نیز دستخوش تغییرات می‌شود و در نهایت، این تغییرات قیمت سهام بر بازدهی کلی بازار سرمایه تأثیرگذار خواهد بود. از این رو با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر کوتاه‌مدت و بلندمدت تغییرات قیمت گاز طبیعی بر بازده بازار سهام ایران پرداخته است. روش: این پژوهش از نظر نوع تحقیق، کاربردی محسوب می‌شود و از نظر فرایند تحقیق، کمّی است. در این پژوهش از روش خودتوضیح برداری و آزمون هم‌انباشتگی یوهانسن، برای تحلیل داده‌های ماهانۀ طی دورۀ فروردین سال ۱۳۸۸ تا اسفند سال ۱۴۰۱ استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج به‌دست‌آمده وجود رابطۀ بلندمدت بین تغییرات قیمت گاز طبیعی و شاخص‌های منتخب بازار سرمایه را تأیید می‌کند. نتایج آزمون هم‌انباشتگی یوهانسن نشان می‌دهد که تغییرات قیمت گاز طبیعی در کوتاه‌مدت و بلندمدت، روی شاخص‌های بورس، فرابورس و صنایع شیمیایی، صنعت سیمان و فراورده‌های نفتی تأثیر منفی دارد. همچنین بر اساس سایر نتایج، تغییرات قیمت ارز در کوتاه‌مدت و بلندمدت، بر شاخص‌های بازار سرمایه اثر مثبت و معناداری دارد. در نهایت، نتایج آزمون‌ها نشان می‌دهد که تغییرات قیمت نفت در کوتاه‌مدت تأثیر منفی دارد؛ اما در بلندمدت تغییرات شاخص‌ها، هم‌جهت با تغییرات قیمت نفت خواهد بود. نتیجه‌گیری: با توجه به اهمیت قیمت گاز و نقش تعیین‌کننده آن در نوسان‌های بازار سرمایه، توصیه می‌شود که دولت به‌نحوی قیمت گاز را تنظیم کند که تأثیرهای منفیِ افزایش قیمت بر شاخص‌های بازار سرمایه کاهش یابد. در این خصوص، می‌بایست از اخذ تصمیم‌های ناگهانی در خصوص قیمت گاز پرهیز شود. به‌جای تصمیم‌گیری در بودجۀ سالانه، به طراحی فرمول قیمت‌گذاری گاز اقدام شود و با توجه به نوسان قیمتهای جهانی گاز، قیمت گاز ارائه شده به صنایع شناور باشد؛ زیرا سرمایهگذار به وضعیت اقتصادی ثابت و بلندمدت نیاز دارد. در بحث تنوع‌بخشی به مصرف انرژی، دولت می‌تواند با افزایش سرمایه‌گذاری در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر و نو، سیاست‌هایی را اجرا کند تا شرکت‌ها به استفاده از انرژی‌های دیگر روی آورند. این امر از وابستگی صنایع به گاز می‌کاهد و تأثیر تغییرات قیمت گاز بر بورس را کاهش می‌دهد.