فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: همه‌گیری کووید ۱۹ علاوه‌بر تهدید سلامت عمومی، اقتصاد کشورها و به‌ویژه بازارهای سهام را با چالش‌های جدی مواجه کرد. از این رو، پژوهشگران کشورهای مختلف، هریک به سهم خود تلاش کردند تا موضوع را از جنبه‌های مختلف در این زمینه مطالعه و بررسی کنند. هدف این مقاله، مطالعۀ بیبلیومتریک پژوهش‌های انجام گرفته در حوزۀ کووید ۱۹ و بازار سهام در ایران، از طریق ترسیم و تحلیل نقشه‌های علمی است.روش: پژوهش از نوع کاربردی بوده و با استفاده از فنون کتاب‌سنجی اجرا شده است. جامعۀ آماری پژوهش، شامل کلیه مقالات منتشر شده در حوزۀ موضوعی کووید ۱۹ و بازار سهام در ایران از بهمن‌ماه ۱۳۹۸ تا فروردین‌ماه ۱۴۰۲ است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل، راور پریمپ و وس ویور انجام شده است.یافته‌ها: بررسی‌ها نشان می‌دهد که روند انتشار مقاله‌های این حوزه در ایران، صعودی بوده است و بیشترین تعداد مقاله‌های منتشر شده نیز، به سال ۱۴۰۱ با ۲۶ عنوان و ۵۰ درصد از کل مقاله‌ها مربوط می‌شود. ارزیابی ساختار فکری پژوهش‌ها در تحلیل‌های کتاب‌سنجی، معمولاً از طریق بررسی پُرتکرارترین کلیدواژه‌ها و همچنین، هم‌رخدادی واژگان انجام می‌پذیرد. پُرتکرارترین کلیدواژه‌ها در شناسایی هستۀ اصلی موضوعات تشکیل‌دهندۀ ساختار فکری پژوهش‌ها و هم‌رخدادی واژگان در شناسایی خوشه‌ها، روند زمانی و همچنین، چگالی واژگان کلیدی تشکیل‌دهندۀ ساختار فکری پژوهش‌ها، از نکته نظر معرفی موضوعات غالب، توسعه‌یافته، اشباع‌شده، از بین‌رفته یا در حال ظهور مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این پژوهش به‌منظور بررسی پُرتکرارترین کلیدواژه‌ها، از واژه‌های اصلی استفاده شده در عنوان، چکیده و همچنین، واژگان کلیدی منتخب نویسندگان در هریک از مقالات استفاده شد. در هر حال، پژوهشگران حوزۀ پژوهش‌های کووید ۱۹ و بازار سهام در ایران، از ۳۱۲ کلیدواژۀ اصلی در مقاله‌های خود استفاده کرده‌اند. کلیدواژه‌های کووید ۱۹ با ۴۷ و بازار سهام با ۴۲ بار تکرار، پُرتکرارترین کلیدواژه‌های این حوزه هستند و بعد از آن‌ها کلیدواژه‌های بازارهای مالی، همه‌گیری، بحران، شاخص بازار سهام، بازده بازار سهام و بازده سهام قرار دارند. این کلیدواژه‌ها هستۀ اصلی موضوعات تشکیل‌دهندۀ ساختار فکری پژوهش‌های این حوزه در ایران هستند. به‌منظور بررسی هم‌رخدادی میان واژگان نیز از نقشۀ شبکه‌های اجتماعی استفاده شد. تجزیه‌وتحلیل نقشۀ شبکه‌های اجتماعی هم‌رخدادی واژگان، از طریق سه روش انجام می‌شود: ۱. تحلیل خوشه‌های پُرتکرارترین کلیدواژه‌ها؛ ۲. بررسی روند زمانی تشکیل خوشه‌های پُرتکرارترین کلیدواژه‌ها؛ ۳. تحلیل چگالی پُرتکرارترین کلیدواژه‌ها. اما به‌علت جدید بودن و همچنین، تعداد کم مقاله‌های این حوزه در ایران، تجزیه‌وتحلیل مقاله‌ها از طریق بررسی روند زمانی و همچنین، چگالی پُرتکرارترین کلیدواژه‌ها معنادار نخواهد بود. بنابراین، هم‌رخدادی واژگان تنها از طریق تحلیل خوشه‌های پُرتکرارترین کلیدواژه‌ها انجام پذیرفت. در هر حال، ترسیم نقشۀ هم‌رخدادی واژگان کلیدی حوزۀ پژوهش‌های کووید ۱۹ و بازار سهام در ایران، فقط به شناسایی یک خوشۀ موضوعی منجر شد. این خوشه مشتمل بر ۸ کلیدواژۀ اصلی است که عبارت‌اند از: کووید ۱۹، بازار سهام، بازارهای مالی، همه‌گیری، بحران، شاخص بازار سهام، بازده بازار سهام و بازده سهام. بدین‌ترتیب می‌توان گفت که کلیدواژه‌های تشکیل‌دهندۀ این خوشه، مسیر مطالعات حوزۀ کووید ۱۹ و بازار سهام را در ایران نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر آغاز شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که همکاری‌های خوبی بین دانشگاه‌ها در این حوزه صورت گرفته است؛ اما همکاری‌های بیشتری، به‌ویژه با دانشگاه‌های سایر کشورها در این زمینه مورد انتظار است.نتیجه‌گیری: انتظار می‌رود که نتایج و پیشنهادهای این پژوهش، ضمن تسهیل روند انتشار مقاله‌های این حوزه در ایران، به‌عنوان نقشه‌راهی برای پژوهشگران، به‌منظور بهره‌بردن از فرصت‌های تحقیقاتی بالقوه در این زمینه استفاده شود.