تأثیر عمق کارگذاری و دبی قطره‌چکان‌ها بر توزیع شوری خاک در آبیاری قطره‌ای زیرسطحی نیشکر

نویسندگان

1 استاد گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانش آموخته دکتری، گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران

3 استاد گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 دانشیار گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران،

doi
10.22059/ijswr.2023.361603.669523
چکیده

هدف از این پژوهش بررسی تأثیر عمق کارگذاری و دبی قطره‌چکان‌ها بر توزیع شوری خاک در مزرعه نیشکر در شرایط آبیاری قطره‌ای زیرسطحی بود. این پژوهش به‌صورت آزمایش کرت‌های خرد شـده و در قالـب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی و در چهار تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شـامل دو فاصله قطره‌چکان روی لوله فرعی (شامل L1 =30 cm  با دبی 2/2 لیتر در ساعت و L2=50 cm  بـا دبـی 8/3 لیتـر در ساعت) و سه عمق قرارگیری قطره‌چکان‌ها (شامل D1=15 cm  سانتی‌متر، D2=25 cm وD3=35 cm ) بودند. جهت بررسی تأثیر تیمار‌های مختلف بر توزیع شوری در خاک، نمونه‌برداری خاک در زمان‌های چهار و شش ماه پس از شروع آبیاری قطره‌ای زیرسطحی، از خاک اطراف قطره‌چکان‌ها در فواصل مختلف انجام شد. نتایج الگوی توزیع شوری نشان داد تحت شرایط آبیاری قطره‌ای زیرسطحی، بیش‌ترین شوری در کف جویچه و در لایه بالایی خاک روی پشته مشاهده شد. در زمان شش ماه پس از شروع آبیاری قطره‌ای زیرسطحی، شوری پروفیل خاک در همه تیمارها نسبت به قبل افزایش داشت به‌طوری که شوری ناحیه اطراف قطره‌چکان‌ها در اکثر تیمارها به بالای 3 دسی‌زیمنس بر متر رسید. بیش‌ترین مقدار شوری در سطوح بالایی خاک، در تیمار D3L2 مشاهده شد. همچنین مطلوب‌ترین الگوی توزیع شوری در ناحیه توسعه ریشه در تیمار D2L1 مشاهده شد. بنابراین می‌توان نتیجه‌گیری کرد که کارگذاری قطره‌چکان در عمق 25 سانتی‌متر با فواصل 30 سانتی‌متر و دبی 2/2 لیتر در ساعت، جهت مدیریت شوری خاک در سیستم آبیاری قطره‌ای زیرسطحی مناسب‌تر می‌باشد.