بررسی قابلیت پوشش‌دهی رمزارزها بر ریسک سرمایه‌گذاری در بازار سکه و سهام در ایران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران.

2 استادیار، گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی مالی، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران.

4 دانشیار، گروه حسابداری، دانشگاه سالفورد، سالفورد، انگلستان.

doi
10.22059/frj.2024.364914.1007505
چکیده

هدف: پوشش ریسک انواع سرمایه‌گذاری با استفاده از رمزارزها، قابلیت مفیدی برای سرمایه‌گذاران به حساب می‌آید. با بررسی اقتصاد جهانی مشخص شده است که در سالیان اخیر، بهره‌گیری از رمزارزها افزایش یافته است و بسیاری از افراد، بخشی از سبد سرمایه خود را به رمزارزها اختصاص داده‌اند. شناخت رفتار و قابلیت‌های رمزارزها، به به‌کارگیری صحیح و سودمند آن‌ها منجر می‌شود و اطمینان سرمایه‌گذاری در رمزارزها را افزایش می‌دهد. در این پژوهش، قابلیت رمزارزها در تثبیت ارزش سبد سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران (به‌‏صورت موردی بازار سهام و سکۀ طلا) مطالعه شده است. بر این اساس، هدف اصلی بررسی قابلیت پوشش‌دهی رمزارزهای برتر در ریسک بازارهای سهام و سکۀ طلا در ایران است. روش: به‌منظور تحلیل کمّی قابلیت رمزارزها در پوشش‌دهی ریسک، داده‌های روزانۀ مربوط به شاخص سهام بورس اوراق بهادار تهران و قیمت سکۀ بهارآزادی گردآوری شده است. بر این اساس، از بازده سکۀ طلا و سهام در دورۀ ۴ساله، طی سال‌های ۱۳۹۸ تا انتهای سال ۱۴۰۱ استفاده شده است. همچنین با استفاده از نرخ برابری بازار آزاد دلار آمریکا، قیمت‌های روزانۀ رمزارزهای بیت‌کوین و اتریوم، در بازۀ زمانی مذکور گردآوری و پس از آن، بازده روزانه رمزارزهای منتخب محاسبه شده است. در این پژوهش، به‌منظور بررسی نوسان‌های متغیرهای مورد مطالعه، از مدل‌های خودهم‌بسته گارچ چند متغیره استفاده شده است و برای بررسی پوشش‌دهندگی رمزارزها، بر اساس رویکرد حداقل ریسک، از رهیافت‌های هم‌بستگی شرطی ثابت CCC، هم‌بستگی شرطی پویا DCC و مدل ماتریس هم‌بستگی قطری بِک BEKK استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج نشان داد که به‌منظور پوشش ریسک سرمایه‌گذاری در سکۀ طلا و سهام در ایران، می‌توان از رمزارزها استفاده کرد و رمزارزها قابلیت پوشش‌دهی ریسک سرمایه‌گذاری در ایران را دارند. شایان ذکر است که براساس نتایج به‌دست‌آمده، مشخص شد که میزان نسبت پوشش ریسک بیت‌کوین در مقایسه با اتریوم بزرگ‌تر است و به‌منظور پوشش ریسک سرمایه‌گذاری در سکۀ طلا و سهام، رمزارز بیت‌کوین در مقایسه با اتریوم، همواره درصد بیشتری از سبد را به خود اختصاص داده است. علاوه‌براین، مشخص شد که روش هم‌بستگی شرطی پویا، در تمامی زوج سرمایه‌ها، عمدتاً میانگین نسبت پوشش ریسک بزرگ‌تری ارائه داده است. از سویی دیگر مشخص شد که نتایج حاصل از روش هم‌بستگی قطری بِک BEKK نوسان‌های به‌مراتب بیشتری نسبت به سایر روش‌های مورد مطالعه دارد. علاوه‌براین، در بازه‌های زمانی اردیبهشت ماه تا آذر ماه ۱۳۹۹ و مهرماه تا اسفندماه ۱۴۰۱، همراه با افزایش شدید قیمت دلار آمریکا در کشور، وزن لازم رمزارزها جهت پوشش‌دهی در سبدهای سرمایه متشکل از بیت‌کوین و سکه، اتریوم و سکه، بیت‌کوین و سهام و اتریوم و سهام افزایش داشته است. نتیجه‌گیری: رمزارزها قابلیت پوشش ریسک سرمایه‌گذاری در بازار سکۀ طلا و سهام را دارند. همچنین، در زمانی که افزایش قیمت دلار شدید است به‌منظور پوشش ریسک سکۀ طلا و سهام، به‌میزان سرمایه‌گذاری بیشتری در رمزارزها نیاز است.