بررسی اثرهای سرایت نااطمینانی بین بخشی با استفاده از مدل متغیر ـ زمان

نویسندگان

1 دکتری، گروه مدیریت مالی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

2 دانشیار، گروه مدیریت، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه مدیریت مالی و حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

4 استادیار، گروه مدیریت مالی و حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

doi
10.22059/frj.2023.359630.1007466
چکیده

هدف: تکانه‌های مالی و اقتصادی و نااطمینانی در تغییرات آن، همواره به بازار هدف محدود نیست و ممکن است به سایر بازارها نیز سرایت کند. نتایج تحقیقات تجربی مانند جورادو و همکاران (۲۰۱۵) و گابور و گابوتا (۲۰۲۰) نشان می‌دهند که سرایت‌عدم قطعیت بین‌بخشی و همچنین اهمیت این‌عدم قطعیت‌ها در طول زمان ثابت نیست و دچار تغییر می‌شوند. در مدل‌های رگرسیون سری زمانی سنتی، فرض می‌شود که می‌توان از رابطه با ضرایب ثابت در زمان‌های مختلف استفاده کرد. نتایج نادرست این فرض غیر واقعی، مدل‌های پویایی را به‌وجود آورده است که بیشتر شبیه واقعیت دنیای بیرون است. رویکرد فضای حالت یکی از روش‌های مدل‌سازی سیستم‌های پویا است که رفتار سیستم را در این شرایط مدل‌سازی، پیش‌بینی و تجزیه‌وتحلیل می‌کند. یکی از کاربردهای این رویکرد این است که امکان ناپایداری ساختاری در پارامترها را فراهم می‌کند و اجازه می‌دهد تا ضرایب در طول زمان متغیر باشند. مدل‌هایی از این دست تحت عنوان مدل‌های پارامتر زمان ـ متغیر TVP شناخته می‌شوند. هدف از این تحقیق، واکنش بخش‌های مالی، مسکن و اقتصاد کلان در ایران، به تکانه‌های یکدیگر با تأکید بر اثرهای سرایت نااطمینانی است. روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش از نوع تحلیل هم‌بستگی است. از نظر ویژگی و جهت داده‌ها، پس‌رویدادی و از طریق اطلاعات گذشته است. در پژوهش حاضر برای جمع‌آوری منابع نظری، از روش کتابخانه‌ای و برای جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز به‌منظور آزمون فرضیه‌ها، از روش آرشیوی استفاده شده است. برای آزمون تغییرات سرایت نااطمینانی بین‌بخشی، از مدل خودرگرسیون برداری با پارامترزمان ـ متغیر (TVP-VAR) و داده‌های ماهانه، از فروردین ۱۳۸۷ تا اسفند ۱۳۹۸ استفاده شده است. در این راستا، ابتدا شاخص‌های نااطمینانی با استفاده از مدل‌های قارچ محاسبه شد و در ادامه با بهره‌گیری از رهیافت TVP-VAR و تجزیه واریانس خطای پیش‌بینی تعمیم‌یافته، رابطۀ کل پویا و همچنین رابطۀ پویای جهت‌دار جفت شاخص‌ها آزمون شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که منبع عمده نااطمینانی، بخش اقتصاد کلان است و این بخش به‌صورت عمده، منبع و انتقال‌دهندۀ نااطمینانی به سایر بخش‌های مالی و مسکن است. همچنین بخش مسکن به‌صورت خالص دریافت‌کنندۀ نااطمینانی از دو بخش دیگر است. در نتیجه می‌توان استدلال کرد که سرایت نااطمینانی بین بخش مالی و بخش مسکن، دو سویه و به‌صورت هم‌بستگی شرطی پویا بوده است؛ ولی سرایت نااطمینانی از بخش کلان اقتصادی به بخش مالی و بخش مسکن یک سویه است. نتیجه‌گیری: مطابق نتایج، سرایت نااطمینانی بین بخشی و همچنین اهمیت این نااطمینانی‌ها ثابت نیست و در طول زمان تغییر می‌کند؛ از این رو با توجه به متفاوت بودن کانال‌های ارتباطی سرایت نوسان‌ها میان بازارها شناسایی منبع سرایت به انتخاب سیاستی که آسیب‌پذیری را در برابر سرایت کاهش دهد، کمک شایانی خواهد کرد و عملکرد مدیریت ریسک سبد دارایی‌ها را افزایش خواهد داد.