فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حفظ تراز بستر رودخانه‌ها به‌ویژه در بازه‌هایی از مسیر آن که شیب بستر به دلایل مختلف از جمله برداشت شن و ماسه دچار افزایش موضعی شده است، از منظر حفاظت رودخانه اهمیت زیادی دارد. از جمله سازه‌های سازگار با محیط زیست که برای تثبیت بستر و کمک به پایداری دیواره‌های رودخانه کاربرد زیادی دارد، سازه‌های کنترل تراز بستر سطح شیب‌دار می‌باشد. یکی از موضوعات مهم در حفظ پایداری این سازه‌ها، کنترل یا کاهش آب‌شستگی در پایین‌دست آن می‌باشد. در تحقیق حاضر تاثیر نصب کف‌بند در ترازهای مختلف نسبت به بستر اولیه در پایین دست سازه کنترل تراز بستر سطح شیب‌دار با شیب 1:3 و 1:5 بر تغییرات عمق آب-شستگی برای المان‌های زبری با چیدمان و اندازه‌های مختلف نصب شده بر روی سطح سازه مورد بررسی قرار گرفت. مقایسه نتایج نشان داد که تغییر تراز کف‌بند رابطه‌ی مستقیمی بر مقدار آب‌شستگی دارد به طوری که با کاهش آن از حالت هم تراز بستر به یک دهم و یک ششم ارتفاع سازه، عمق آب‌شستگی در شرایط بدون اعمال زبری برای شیب 1:3 به‌طور متوسط 36 و 41 درصد و برای شیب 1:5 به‌طور متوسط 32 و 35 درصد افزایش پیدا کرد. بررسی نتایج نشان می‌دهد که با افزایش اندازه زبری به‌گونه‌ای که رژیم جریان عبوری از روی سازه به ریزشی تغییر یابد، اثر کاهش تراز کارگذاری کف‌بند بر افزایش عمق آب‌شستگی ناچیز می‌گردد.