ژئوشیمی و سن سنجی 14C نهشتههای گوانوی غار کرفتو، دیواندره، استان کردستان
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، سازمان زمینشناسی غرب کشور، سنندج، سنندج، ایران
2 استادیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
3 دانشجوی دکترا، گروه علوم زمین، دانشکده علوم، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
doi
10.22071/gsj.2020.220928.1762چکیده
غار کرفتو در 67 کیلومتری شمال باختر دیواندره، استان کردستان جای دارد. این غار دربردارنده 4 طبقه است. در طبقهی دوم غار، در تالار خفاش ها، نهشته های ضخیمی از گوانو تشکیل شده اند. در این مطالعه، توزیع عناصر جزیی و نادر خاکی همراه با سن سنجی به روش 14C نهشته های گوانوی غار کرفتو بررسی شده است. تخریب نهشته های گوانوی غار کرفتو ناشی از فعالیت باکتری ها و قارچ ها منجر به پدید آمدن اسیدهای معدنی و آلی، آبشویی و تغییر در توزیع و نسبت عناصر شده است. نرخ آبشویی نهشتههای گوانو از تغییرات الگوی پراکندگی عناصر مختلف، نسبت عناصر Th/U و LREEs/HREEs و شرایط اکسیداسیون و احیای محیط از نسبت های*Eu/Eu* ،Ce/Ce و Th/U تعیین شده اند. بر پایه این بررسی ها، محیط تشکیل گوانوها سه دوره آب و هوایی خشکسالی، ترسالی و خشکسالی، را تجربه کردهاند. همچنین داده های ژئوشیمیایی گوانوها در نمودارهای Th-Sc-Zr/10 Zr/Sc-Th/Sc و Th-Sc به ترتیب موقعیت تکتونیکی جزایر قوسی قارهای و سنگ منشأ حدواسط- بازیک را نشان می دهند. بر پایه سنسنجی به روش 14C شروع نهشته شدن گوانوها در غار کرفتو 50±14260 BP، پس از آخرین دوره یخچالی بزرگ جهانی LGM ثبت شده در دریاچه زریوار و کوه های زاگرس، با میانگین نرخ ته نشینی 7/3 میلیمتر در سال بوده است.