تعیین شاخصهای مدیریت آب در قطبهای تولید زیتون در کشور
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی
2 موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی
3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی قزوین، قزوین، ایران
4 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، زنجان، ایران.
5 کرج - بلوار شهید فهمیده - موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی - بخش آبیاری تحت فشار
6 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، تبریز، ایران.
7 محقق، بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، زنجان، ایران.
8 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس
9 مرکز تحقیقات کشاورزی گیلان
10 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان، شاهرود، ایران
11 استاد پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، گرگان، ایران.
12 استادیار پژوهش مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش، و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
13 محقق، بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، زنجان، ایران.
14 مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان
doi
10.22059/ijswr.2023.356374.669480چکیده
این پژوهش، با هدف بررسی مدیریت آبیاری و تعیین بهرهوری آب باغات زیتون تحت مدیریت بهرهبرداران در سطح کشور اجرا شد. بدین منظور حجم آب دادهشده توسط باغداران و عملکرد محصول در 102 باغ از باغات زیتون استانهای قزوین، فارس، زنجان، گیلان، گلستان و سمنان در روشهای مختلف آبیاری (سطحی و قطرهای)، در دو سال متوالی (98 و1397) اندازهگیری شد. مقادیر اندازهگیری شده با مقادیر نیاز خالص آبیاری برآوردشده بر اساس سند ملی آب و همچنین مقادیر تعیین شده بر اساس روش پنمنمانتیث مقایسه گردید. نتایج نشان داد که میانگین حجم آب آبیاری، عملکرد، بهرهوری آب آبیاری و بهرهوری آب کاربردی (آبیاری و بارش مؤثر) در استانهای منتخب در سطح احتمال یک درصد اختلاف معنیدار دارند. حجم آب آبیاری زیتون در مناطق مورد مطالعه از 2848 تا 11463 مترمکعب بر هکتار متغیر و میانگین وزنی آن 6011 مترمکعب بر هکتار بود. میانگین دو سالة عملکرد زیتون در قطبهای تولید این محصول از 1500 تا 11000 کیلوگرم بر هکتار متغیر و میانگین وزنی آن 4867 کیلوگرم بر هکتار بود. بهرهوری آب آبیاری نیز از 2/0 تا 40/2 متغیر و میانگین وزنی آن 95/0 کیلوگرم بر مترمکعب بود. همچنین بهرهوری آب کاربردی نیز در استانهای منتخب از 18/0 تا 45/1 متغیر و میانگین وزنی آن 63/0 کیلوگرم بر مترمکعب تعیین شد. نتایج بیانگر آن بود که در سطح کشور در دو سال مورد مطالعه نسبت به نیاز آبیاری بر اساس دادههای هواشناسی 10 ساله اخیر، حدود 27 درصد و نسبت به سندملی، حدود 17 درصد کمآبیاری اجباری در باغات زیتون صورت گرفتهاست.
