فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: جهان در قرن بیست‌ویکم، در مسیر توسعۀ پایدار با مجموعۀ بزرگی از چالش‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی، همچون تغییرات آب‌وهوا و کاهش دسترسی به منابع طبیعی مواجه است. دسترسی به منابع پایدار آب، یکی از چالش‌های جدی شرکت‌های آب‌بر (وابسته به آب) است. صنایع معدنی یکی از مصرف‌کنندگان بزرگ آب هستند که در اثر وقوع بحران آب، به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌گیرند. هدف پژوهش حاضر، آزمون قیمت‌گذاری ریسک آب در شرکت‌های معدنی بورس اوراق بهادار تهران و برآورد افت ارزش سهام آن‌ها، در صورت وقوع بحران آب است.روش: نظر به اینکه منابع آب در دسترس، به میزان بارش حوزۀ آبریز وابسته است، ریسک آب با استفاده از شاخص بارش استاندارد (SPI) اندازه‌گیری شده است و اثر آن بر بازده سهام، پس از کنترل اثر متغیرهای سودآوری، اهرم مالی، اندازۀ شرکت و شدت سرمایه‌گذاری، با استفاده از رگرسیون داده‌های ترکیبی پویا و داده‌های فصلی ۱۱ شرکت طی سال‌های ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۱ بررسی شده است. بر این اساس، زیان محتمل در صورت وقوع سناریوی بحران آب با استفاده از آزمون تنش، در چارچوب ارزش در معرض خطر محاسبه شده است. همچنین، اثر شاخص خطر خشک‌سالی، اندازۀ شرکت و کوواریانس بازده بازار با SPI بر ارزش در معرض خطر شرکت‌ها بررسی شد (شاخص ریسک بحران آب، به‌عنوان متغیر سناریو و سایر متغیرها، به‌عنوان متغیرهای غیرسناریو لحاظ شده است).یافته‌ها: معناداری اثر ریسک بحران آب بر بازده سهام شرکت‌های معدنی، از قیمت‌گذاری ریسک مذکور و تأیید توان این عامل ریسک برای تبیین تغییرات بازده مقطعی سهام این شرکت‌ها حکایت دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در صورت وقوع بحران آب، شرکت‌های معدنی، بین ۱۵ تا ۴۵ درصد ارزش خود را از دست خواهند داد؛ به‌طوری‌که یک واحد افزایش ریسک آب، باعث می‌شود که بازده اضافی سهام شرکت در سه فصل آتی، حدود ۳ درصد کاهش یابد. میزان خشک‌سالی/ بارش فقط تا ۳ فصل بر بازده سهام شرکت مؤثر است و اثر بلندمدت آن نزدیک صفر است. همچنین، رابطۀ مستقیمی میان شاخص خطر خشک‌سالی و ارزش در معرض خطر شرکت‌های معدنی مشاهده نشد. بررسی بیشتر حکایت دارد از وجود رابطۀ محکم ارزش در معرض خطر و ضریب هم‌بستگی SPI و بازده بازار؛ بدین مفهوم که ضریب هم‌بستگی بالاتر SPI و بازده بازار در وضعیت بحران آب، به ارزش در معرض خطر بیشتر شرکت‌ها منجر خواهد شد. این موضوع را می‌توان به بخشی از ریسک آب مربوط دانست که کلیت بازار را تحت تأثیر قرار می‌دهد.نتیجه‌گیری: ریسک آب می‌تواند تغییرات بازده مقطعی سهام شرکت‌های معدنی را توضیح دهد. طبق شواهد تجربی به‌دست‌آمده، با وجود قرارگیری شرکت‌ها در مناطق یکسان از منظر خشک‌سالی، اثرپذیری ارزش در معرض خطر بازده سهام شرکت‌های معدنی با یکدیگر متفاوت است؛ بدین معنا که در صورت وقوع بحران منابع آب، عوامل دیگری غیر از خشک‌سالی بر ریسک آب اثرگذارند.