فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: با توجه به اینکه امروزه آگاهی از عوامل مؤثر بر سود تقسیمی، یکی از دغدغه‌های اساسی مدیران و سیاست‌گذاران اقتصادی است، مطالعه حاضر به‌دنبال شناسایی عوامل درونی و بیرونی تعیین‌کنندۀ سیاست تقسیم سود، در شرکت‌های پدیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، در دورۀ زمانی ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۰ و مدل‌سازی سود تقسیمی با استفاده از رویکرد ارزش‌آفرینی است.روش: در این پژوهش، ابتدا همۀ عوامل بالقوۀ مؤثر بر سود تقسیمی، بر اساس نظریه‌ها و مطالعات تجربی و همچنین با بهره‌مندی از نظر خبرگان استخراج شد؛ سپس برای هر یک از سه متغیر وابسته، نسبت سود تقسیمی به قیمت سهام، نسبت سود تقسیمی به درآمد و نسبت سود تقسیمی به سود هر سهم، به‌طور جداگانه و متغیرهایی که در بازار سرمایۀ ایران رابطۀ معناداری با سود تقسیمی دارند، شناسایی شدند. در ادامه، برای هر یک از معیارهای اندازه‌گیری سود تقسیمی، تمام مدل‌های ممکنی بررسی شد که از ترکیب‌های مختلفی از متغیرهایی به‌دست آمد که در بررسی اولیه بر سود تقسیمی، تأثیر معناداری داشتند و با استفاده از روش گشتاورهای تعمیم یافته، انواع مدل‌های معنادار قابل استخراج تعیین شدند. در مرحلۀ بعد با استفاده از رویکرد ارزش‌آفرینی، مدل‌هایی انتخاب شدند که به حداکثر ارزش‌آفرینی منجر می‌شدند. در مرحلۀ نهایی، از طریق آزمون قدرت تشخیص درست شرکت‌های مستعد بیش‌تقسیمی و کم‌تقسیمی برای هر یک از مدل‌های باقی‌مانده، مدلی که قدرت تشخیص بالاتری داشت، به‌عنوان مدل بهینه انتخاب شد.یافته‌ها: بر اساس نتایج، با استفاده از ۳۶ متغیر مستقل تبیین‌کنندۀ سود تقسیمی و سه شاخص برای متغیر سود تقسیمی، مدل بهینه مربوط به متغیر وابستۀ نسبت سود تقسیمی به سود هر سهم، شامل ۱۱ متغیر تبیین‏کننده، استخراج شد. این مدل به حداکثر ارزش‌آفرینی برای شرکت منجر می‌شود و در آن، متغیرهای انحصار در بازار محصول، جریان نقدی عملیاتی، نسبت وجه نقد به کل دارایی، رشد فروش و رشد اقتصادی، ارتباط مثبتی میزان سود تقسیمی دارد. همچنین متغیرهای نسبت سود تقسیمی دوره قبل، اهرم مالی، فرصت رشد، تغییرات خالص سرمایه در گردش، عدم اطمینان به جریان‌های نقدی و نرخ تورم، ارتباط منفی با میزان سود تقسیمی دارند. این مدل با استفاده از آزمون رویکرد ارزش‌آفرینی تأیید شد و با دقت ۸۴ درصد، توان تشخیص درست شرکت‌های مستعد تقسیم سود بیش از حد مورد انتظار و دقت ۹۱ درصد، توان تشخیص درست شرکت‌های مستعد تقسیم سود کمتر از حد مورد انتظار را دارد.نتیجه‌گیری: مدیران شرکت‌های عضو بورس برای اتخاذ یک سیاست تقسیم سود مناسب، باید علاوه‌بر عوامل داخلی شرکت از قبیل رشد فروش، عدم اطمینان جریان نقدی، جریان نقدی عملیاتی، اهرم مالی، نسبت وجه نقد به کل دارایی و فرصت رشد و تغییرات خالص سرمایه در گردش، به ساختار صنعت و میزان انحصار در آن و نیز، شرایط کلان اقتصادی، از قبیل نرخ تورم و رشد اقتصادی نیز توجه کنند تا بیشترین ارزش‌آفرینی برای شرکت و سهام‌داران حاصل شود.