رابطه بین مدلهای گزارشگری مالی و ویژگیهای سود شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
2 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت مالی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
3 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.22059/frj.2023.365590.1007512چکیده
هدف: در سالهای گذشته، بهدنبال افشای مالی تعدادی از شرکتهای بزرگ، موضوع ویژگیهای سود، بهشکل خاصی در کانون توجه قرار گرفت. تحلیلگران مالی و سرمایهگذاران در تعیین جریانهای نقدی آتی، فقط به رقم سود حسابداری، بهعنوان تنها شاخص تعیینکننده توجه نمیکنند، بلکه برای آنها پایداری و تکرارپذیر بودن سود گزارششده نیز بسیار مهم است. آنها بیشتر از رقم نهایی سود، به اقلام تشکیل سود واقعی، سودمندی در پیشبینی سود آتی و همچنین به ثبات، پایداری وعدم تغییرپذیری سود گزارششده توجه دارند. سود یکی از عوامل بسیار مهم و مؤثر بر تصمیمگیریهای اقتصادی است. آگاهی استفادهکنندگان از قابلاتکا بودن سود، میتواند آنها را در اتخاذ تصمیمهای بهتر در خصوص سودآوری و تجزیهوتحلیل صورتهای مالی یاری دهد. در این پژوهش رابطۀ بین مدلهای گزارشگری مالی و ویژگیهای سود شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران بررسی شده است.روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، از نوع تحقیقات کاربردی است. در پژوهش حاضر دادههای موردنیاز از نرمافزار رهآورد نوین، صورتهای مالی شرکتها و سندکاوی و همچنین، سایت کدال استخراج شده است. جامعۀ آماری پژوهش حاضر شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران، در بازۀ زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۱ بوده است. از نرمافزار استاتا ۱۴ برای آمادهسازی دادهها و تخمین مدلها و برای آزمون فرضیههای پژوهش، از الگوی دادههای ترکیبی استفاده شده است.یافتهها: نتایج این پژوهش نشان میدهد که رویکرد خالص داراییها، بر کیفیت اقلام تعهدی تأثیر منفی و بر هموارسازی سود تأثیر مثبت دارد. همچنین، رویکرد خالص داراییها بر قابلیت پیشبینی سود تأثیر منفی میگذارد؛ اما بر پایداری سود تأثیری ندارد. رویکرد معاملاتی بر کیفیت اقلام تعهدی تأثیر مثبت دارد؛ اما بر هموارسازی سود تأثیری ندارد. همچنین، رویکرد معاملاتی بر قابلیت پیشبینی سود تأثیری ندارد؛ اما بر پایداری سود تأثیر منفی میگذارد.نتیجهگیری: این پژوهش ویژگیهای سود را چهار عامل کیفیت اقلام تعهدی، هموارسازی سود، قابلیت پیشبینی سود و پایداری سود قرار داده است. پژوهش حاضر کیفیت اقلام تعهدی که اقلام تعهدی را با جریانهای نقدی دورههای گذشته، جاری و آتی مرتبط میسازد، ارائه و سپس آن را آزمون کرده است. این معیار (که به آن کیفیت اقلام تعهدی میگویند) با میزان هزینۀ بدهی و هزینۀ حقوق صاحبان سهام ارتباط دارد. پایداری سود میزان ثبات و دوام سود را نشان میدهد. مدیریت قادر نیست که کلیۀ نیازهای استفادهکنندگان از صورتهای مالی را برآورده کند، این مشکل موجب بالا رفتن درجه سطح اتکا بر اطلاعات مالی به شکل خروجی شرکتها میشود، بنابراین اهمیت دادن به کیفیت سودها قبل از هر نوع تصمیمگیری حائز اهمیت است. هرچقدر که کیفیت سود بالاتر باشد، بهطبع آن، عملکرد شرکتها بهتر خواهد شد. بنا بهدلایلی نظیر ابقا در شرکت، دریافت پاداش و سایر عوامل، مدیر خواسته یا ناخواسته وضعیت شرکت را مطلوب جلوه میدهد؛ بنابراین ویژگیهای سود شرکتها، تحت تأثیر مبانی گزارشگری و صلاحدید مدیران آنها قرار میگیرد. هر چه سودها قابلیت اتکای کمتری داشته باشند، اطلاعات مفید کمتری ارائه میکنند.