بهینه‌سازی پیش‌بینی بازده سهام مبتنی بر ریسک در صنایع منتخب بورس اوراق بهادار تهران (رهیافت تحلیل پوششی داده‌ها)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

3 دانشیار گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

4 استادیار گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

doi
10.22059/frj.2023.339775.1007309
چکیده

هدف: سرمایه‌گذاری یکی از موضوعات مهم در اقتصاد همۀ کشورهاست که برای افراد و مقامات ارشد کشورها، اهمیت بسیار زیادی دارد. سرمایه‌گذاری انتخاب دارایی برای حفظ و کسب درآمد بیشتر، به‌منظور رفاه آینده است. یکی از مباحث مهمی که در بازارهای سرمایه مطرح است و سرمایه‌گذاران اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی باید به آن توجه کنند، بحث بهینه‌سازی بازده سهام است که به پیش‌بینی بازده سهام مرتبط است. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف بهینه‌سازی پیش‌بینی بازده سهام مبتنی بر ریسک، در صنایع منتخب بورس اوراق بهادار تهران اجرا شده است.روش: تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در دو بخش انجام شد. در مرحلۀ نخست، داده‌ها به‌کمک روش داده‌های ترکیبی و همچنین فرایند خودرگرسیون مرتبۀ اولAR(1) ر دورۀ زمانی ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۸ برآورد شد و با استفاده از این مدل، بازده سهام برای صنایع منتخب بورس اوراق بهادار پیش‌بینی شد. در مرحلۀ دوم، به‌کمک روش تحلیل پوششی داده‌ها (DEA)، هینه‌سازی پیش‌بینی بازده سهام در مرحله قبل، برای صنایع منتخب بورس اوراق بهادار تهران در دورۀ زمانی ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۸ صورت گرفت.یافته‌ها: نتایج بهینه‌سازی پیش‌بینی بازده سهام در سه صنعت استخراج نفت‌وگاز بجز اکتشاف، استخراج کانه‌های فلزی و فراورده‌های نفتی نشان داد که صنعت استخراج نفت‌وگاز بجز اکتشاف با میزان4214/0 نسبت به سایر صنایع کارایی بیشتری دارد. پس از آن، صنعت استخراج کانه‌های فلزی با میزان کارایی 3728/0 در رتبۀ دوم و صنعت فراورده‏های نفتی با میزان کارایی 2516/0 در رتبۀ سوم از نظر میزان کارایی قرار گرفتند.نتیجه‌گیری: بهینه‌سازی پیش‌بینی بازده سهام در صنعت استخراج نفت‌وگاز بجز اکتشاف، در مقایسه با صنایع دیگری که در این مطالعه بررسی شد، در سطح بالاتری قرار دارد. با توجه به اینکه در کشور صنعت نفت کارآمدتر و بهینه‌تر عمل کرده است، می‌توان نفت را با روش‌های مؤثر وارد چرخۀ تولید کرد و با ورود تکنولوژی یا فناوری به کشور آن را عرضه کرد. از آنجا که تولیدات صنایع دیگر، از تولیدات سه صنعت مورد بررسی در این مطالعه بسیار کمتر است، برای افزایش تولیدات کالاهای صنعتی و غیرنفتی و کاهش واردات و افزایش صادرات کالاهای نهایی به دیگر کشورها، به‌منظور افزایش رشد اقتصادی، باید اقدام‌های اساسی صورت گیرد. از این رو پیشنهاد می‌شود که در ابتدا، از صنعت استخراج نفت‌وگاز بجز اکتشاف، برای تولید کالاهای نهایی از این صنعت استفاده شود و پس از آن، برای تولید کالاهای نهایی، به دیگر صنایع روی آورد. همچنین از آنجایی که صنعت فراورده‌های نفتی، تحت تأثیر متغیرهای بیشتری در پیش‌بینی بازده سهام قرار می‌گیرد، پیشنهاد می‌شود که سرمایه‌گذاران صنعت فراورده‌های نفتی، متغیرهای مورد مطالعه در این پژوهش، به‌ویژه نرخ رشد تولیدات صنعتی را از قبل بدانند و بازده سهام و میزان سرمایه‌گذاری خود را در نظر بگیرید. برای پژوهش‌های آتی، پیشنهاد می‌شود که بهینه‌سازی پیش‌بینی بازده سهام در صنایع مهم دیگری مانند صنعت دارویی، عرضۀ برق، بخار و آب گرم و غیره نیز بررسی و ارزیابی شده و با نتایج این مطالعه مقایسه شود.