فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: بر اساس فروض مالی رفتاری، بخش شایان توجهی از فراز و نشیب‌های بازار، از احساساتی همچون ترس و طمع نشئت می‌گیرد. شاخص ترس و طمع، شیوه‌ای برای سنجش حرکات بازار سهام است و مشخص می‌کند که آیا سهام موجود در بازار، قیمت منصفانه‌ای دارند یا خیر. تئوری مالی رفتاری بر این منطق استوار است که ترس بیش از حد تمایل به کاهش قیمت سهام دارد و طمع بیش از حد نتیجۀ معکوس دارد. هدف پژوهش حاضر، ارائه شاخص رفتاری ترس و طمع در بورس اوراق بهادار تهران به‌صورت روزانه است. به عبارت دیگر، این پژوهش بر آن است تا نشان دهد که رفتار کلی سرمایه‌گذاران بورس اوراق بهادار تهران در کدام از طیف‌های پنج گانۀ احساس ترس و طمع شامل احساس ترس شدید، احساس ترس، فاقد احساس ترس و طمع، احساس طمع و احساس طمع شدید قرار دارد.روش: جامعۀ آماری و نمونۀ این پژوهش، تمامی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، در بازۀ زمانی 18/09/1388 تا 31/05/1402 بود؛ از این رو تعداد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، در روزهای مختلف دوره، به‌علت عرضه‌های اولیه، انتقال از فرابورس به بورس یا برعکس، حذف نماد از بورس و توقف نماد تفاوت داشت. برای اندازه‌گیری ترس و طمع در بورس اوراق بهادار تهران، از شاخصی موسوم به شاخص ترس و طمع CNN با لحاظ تغییراتی در آن استفاده شد. بدین صورت که از هفت متغیر ارائه شده در این شاخص، متغیر تقاضا برای اوراق بنجل، به‌دلیل عدم رتبه‌بندی تمامی اوراق بدهی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران حذف شد. بر این اساس، شاخص ارائه شده، مبتنی است بر شش متغیر مومنتوم بازار سهام، قدرت قیمت سهام، وسعت قیمت سهام، نسبت اختیار خرید به اختیار فروش، نوسان‌پذیری بازار و تقاضای پناهگاه امن، احساس ترس. طمع نیز در 5 مقیاس احساس ترس شدید، احساس ترس، احساس خنثی، احساس طمع و احساس طمع شدید ارائه شد. گفتنی است با توجه به اینکه شاخص‌های اندازه‌گیری ترس و طمع، جنس و مبنای مختلفی دارند، قبل از ارائۀ نهایی شاخص ترس و طمع، داده‌های مربوط به هر شش متغیر با استفاده از یک رابطۀ استاندارد نرمال شدند.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که بورس اوراق بهادار تهران در سال‌های 1388 (از تاریخ 18/09/1388)، 1389، 1390، 1393 تا 1395، 1397 تا 1402 (تا تاریخ 31/05/1402) احساس ترس را بیشتر از سایر احساسات تجربه کرده است. حال آنکه در سال‌های 1391 و 1396 بورس اوراق بهادار تهران در بیشترین روزهای کاری خود، فاقد احساس ترس و طمع بوده است. همچنین، در سال 1392 بورس اوراق بهادار تهران در بیشتر روزها احساس طمع داشته است.نتیجه‌گیری: بورس اوراق بهادار تهران از تاریخ 18/09/1388 تا تاریخ 31/05/1402 و از مجموع 3299 روز کاری، در 204 روز کاری احساس ترس شدید، در 1604 روز کاری احساس ترس، در 878 روز کاری احساس خنثی (بدون احساس ترس یا طمع)، در 565 روز کاری احساس طمع و در 48 روز کاری احساس طمع شدید را تجربه کرده است.