فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: در بانک‌ها، مدیریت و اعتبارسنجی مشتریان، یکی از موارد حیاتی است و برای حفظ امنیت مالی و پایداری سازمان بانکی بسیار اهمیت دارد. یکی از چالش‌های اساسی در این حوزه، شناسایی شاخص‌های مناسب برای اعتبارسنجی و امتیازدهی به مشتریان است. چون اغلب این مشتریان به اطلاعات مالی و اعتباری دسترسی محدودی دارند و نمی‌توانند ضامن یا سوابق قرض‌دهی مناسبی ارائه کنند، تعیین شاخص‌های صحیح و قابل اعتماد بسیار چالش‌برانگیز است. همچنین، برای امتیازدهی به مشتریان، باید یک سیستم امتیازدهی مناسب و عادلانه وجود داشته باشد. این سیستم باید بتواند با در نظر گرفتن معیارهای اعتباری و رفتاری، مشتریان را در رده‌های مختلف قرار دهد و بر اساس عملکرد آن‌ها، به آن‌ها امتیازهای متناسب اختصاص دهد. علاوه‌براین، نیاز به توسعه روش‌هایی برای ارزیابی و پایش مشتریان در طول زمان نیز وجود دارد. هدف این پژوهش، شناسایی شاخص‌های اعتبارسنجی و رتبه‌بندی مشتریان در تسهیلات خُرد در بانک خاورمیانه است.روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی ـ زمینه‌ای و از نظر روش اکتشافی است. جامعه آماری آن، کلیۀ مشتریان خُرد بانکداری دیجیتال بانک خاورمیانه بودند که درخواست دریافت تسهیلات کم‌بهرۀ ۲ درصد سالانه با نرخ جریمۀ ۶ درصد را داشتند. روش‌های آماری در این پژوهش، در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی انجام گرفت. در بخش آمار توصیفی، برخی فاکتورهای شخصیتی همچون سن، جنسیت، تحصیلات، کسب‌وکار، وضعیت بدهی جاری نظام بانکی، وضعیت چک‌های برگشتی، وضعیت پول‌شویی، مانده موجودی حساب بانکی (بانکینو)، سوابق تراکنش‌های بانکی، مکان جغرافیایی (محل زندگی و کار)، مدل گوشی همراه و سیستم عامل گوشی و رتبۀ اخذ شده از سامانۀ شرکت مشاوره رتبه‌بندی اعتباری ایران و... تجزیه‌وتحلیل و از طریق جدول و نمودارها بررسی شدند. الگوریتم‌های نایو بیز، متا، Attribute Selected Classifier و الگوریتم j۴۸ اجرا و از نرم‌افزار وکا برای رده‌بندی معیارها و ایجاد الگو استفاده شد. افزون‌بر این، به‌منظور ارزیابی نهایی مدل اعتبارسنجی و رتبه‌بندی مشتریان تسهیلات خُرد بدون پشتوانه، از آزمون تی در سطح ۰/۲۵ استفاده شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که اگر فردی برای درخواست وام مراجعه کند، بانک باید به شاخص‌هایی توجه کند و بر اساس آن شاخص‌ها، در خصوص پرداخت یاعدم پرداخت وام تصمیم‌گیری کند. از این رو به فردی که تمام یا بخش عمده‌ای از این شاخص‌ها را دارد، می‌توان وام پرداخت کرد یا از متقاضی، وثیقه مناسب گرفت. این شاخص‌ها عبارت‌اند از: ۱. تسویه وام‌های قبلی شخص در بانک اعطا کننده، ۳۰ روز و ۶۰ روز بعد از سررسید وام انجام شده باشد؛ ۲. مبلغ تسهیلات دریافت شده این شخص، بالاترین مبلغ وام قابل پرداخت باشد؛ ۳. وضعیت وام‌های قبلی شخص در سایر بانک‌ها تسویه شده باشد؛ ۴. مبلغ وام درخواستی هر چه بالاتر باشد، بهتر است؛ ۵. سن فرد بالاتر از میان‌سال باشد؛ ۶. مدرک فرد کارشناسی، دیپلم و زیر دیپلم نباشد؛ ۷. امتیاز فرد بالای ۴۰ باشد؛ ۸. سیستم عامل گوشی فرد اندروید نباشد؛ ۹. مدل گوشی فرد سامسونگ یا شیائومی نباشد؛ ۱۰. بررسی‌های مربوط به وضعیت پول‌شویی فرد منفی باشد.نتیجه‌گیری: بانک‌ها باید در این استراتژِی (تسهیلات خُرد بدون پشتوانه) به اشخاصی تسهیلات بدهند که قبل از وارد شدن به هرگونه رابطۀ اعتباری جدید، دربارۀ آن‌ها کاملاً شناخت داشته باشند. داده‌های لازم را از آن‌ها جمع‌آوری کنند و از حسن اعتبار و شهرت آن‌ها اطمینان یابند. بانک باید اطلاعات کامل و جامعی در خصوص وام‌گیرنده دریافت کند؛ به نحوی که این اطلاعات قابل اتکا باشد؛ زیرا اعطای تسهیلات به اندازه سودآوری، می‌تواند بانک را متحمل ریسک کند.