بررسی اثر نابرابری جریان سفارشهای مبتنی بر عدم تقارن اطلاعاتی در بازار بر تغییرات قیمت اوراق بدهی دولتی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی مالی، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مهندسی مالی، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/frj.2024.375466.1007590چکیده
هدف: مدل اطلاعاتمحور یکی از مدلهای رایج در موضوع ریزساختار بازار است که رفتار معاملهگران در پیعدم تقارن اطلاعاتی و بهتبع آن، نحوۀ شکلگیری قیمتها در بازار را بررسی میکند. عدم تقارن اطلاعاتی، یکی از عوامل مؤثر بر ناکارایی بازارهای مالی است که در معاملهها و سفارشهای معاملهگران نمود پیدا میکند. معاملهگران مطلع، بهعلت دسترسی به تمامی اطلاعات مربوطه، از قیمت ذاتی آن دارایی در بازار آگاهند و بهدلیل استفاده از حداکثر مزیت اطلاعاتی خود، معاملهها و سفارشها را در حجمهای بزرگ انجام میدهند و از آنجایی که این سفارشها بار اطلاعاتی دارند، روی سفارشهای سایر معاملهگران و بهتبع آن، روی قیمتها در بازار مؤثر خواهند بود. بر این اساس با وجودعدم تقارن اطلاعاتی در بازار و نمود آن در سفارشهای معاملهگران، اهمیت بررسی سفارشها از معاملهها نیز بیشتر شده است؛ زیرا مطالعۀ الگوهای رفتاری معاملهگران با تعیین قیمت و حجم و نوع سفارشها، تصویر واضحتری از تأثیرهای قیمتی تصمیمهای اعضای بازار نشان میدهد. با توجه به اثر قیمتی سفارشها در بازار و اهمیت بازار ثانویه برای اوراق خزانۀ اسلامی، بهعنوان ابزار کلیدی در اجرای سیاست پولی بانک مرکزی و تأمین مالی دولت، هدف اصلی این مقاله، بررسی اثرهای قیمتی جریان سفارشها بر تغییرات قیمت اوراق خزانۀ اسلامی در بازار است.روش: در این مقاله با توجه به اثر قیمتی سفارشها در بازار، از متغیر نابرابری جریان سفارشها که تغییرات حجم عرضه و تقاضا را در سرخط اول دفتر سفارشها نشان میدهد، استفاده شده است. برای بررسی اثر نابرابری جریان سفارشها بر تغییرات قیمت اوراق خزانه، از روش خودرگرسیو برداری استفاده شده است. بدین منظور، برای بررسی اثر قیمتی سفارشها در بازار فرابورس، از ۱۷ نماد اوراق اخزا از سال ۱۴۰۰ تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۲ که بیشترین روزهای معاملاتی را نسبت به سایر اوراق درحال معامله داشتهاند، استفاده شده است. در این پژوهش با استفاده از مدل خودرگرسیو برداری و تحلیل آن توسط تابع واکنش آنی در سه دسته از اوراق با سررسیدهای متفاوت، به بررسی اثر نابرابری جریان سفارشها بر تغییرات قیمت پرداخته شد تا اثرعدم تقارن اطلاعاتی معاملهگران در سفارشها و معاملات بررسی شود.یافتهها: طبق یافتههای بهدستآمده در این پژوهش، نابرابری جریان سفارشها در اوراق با سررسید بلندمدت اثر بیشتری بر تغییرات قیمت داشته است. همچنین باتوجه به بررسیهای انجام شده با استفاده از تابع واکنش آنی، در صورت بروز شوک اثر نابرابری جریان سفارشها در اوراق با سررسید بلندمدتتر تا دورههای بیشتری باقی خواهد ماند و بر تغییرات قیمت تأثیر میگذارد؛ این در حالی است که میزان اثر شوک وارده روی تغییرات قیمت، بسیار بیشتر از متغیر نابرابری جریان سفارشها است. نتیجهگیری: با توجه به یافتههای بهدستآمده، میتوان نتیجه گرفت که در اوراق خزانه با سررسید بلندمدتتر، اثرعدم تقارن اطلاعاتی بین معاملهگران در جریان سفارشهای بیشتر از سایر اوراق مشاهده میشود و میتواند به نوسان قیمت منجر شود؛ بنابراین معاملهگران باید به حجم سفارشها در دو سمت عرضه و تقاضا و دیگر عوامل توجه داشته باشند تا بتوانند از زیانهای پیش رو جلوگیری کنند.
