فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دست داشتن برآوردهایی معتبر از آب کاربردی فصلی و نمایه‌های ارزیابی عملکرد آبیاری در شرایط واقعی مدیریت آبیاری و بهره‌برداری اعمال شده در مزارع، پیش‌نیاز بهبود مدیریت منابع آب کشاورزی است. در پژوهش حاضر، آب کاربردی فصلی و نمایه‌های ارزیابی عملکرد آبیاری جو زمستانه در 25 مزرعه تحت مدیریت زارعین واقع در استان اردبیل (شهرستان‌های اردبیل، نمین، نیر و کوثر)، در فصل زراعی 1400-1399 مورد مطالعه قرار گرفت. نیاز آبی خالص جو در مزارع مطالعاتی در فصل زراعی 1400-1399 و میانگین 10 ساله آن به‌ترتیب، در دامنه 476 تا 652 و 403 تا 535 میلی‌متر برآورد شد (به‌ترتیب، با میانگین 530 و 449 میلی‌متر). مجموع آب کاربردی و بارش موثر فصلی (I + Pe) و عملکرد دانه جو به‌ترتیب، بین 266 تا 716 میلی‌متر و 14/0 تا 07/4 تن بر هکتار اندازه‌گیری شد (به‌ترتیب، با میانگین وزنی 475 میلی‌متر و 33/2 تن بر هکتار). در نتیجه محدودیت دسترسی به آب آبیاری، 3 تا 91 درصد (با میانگین وزنی 52 درصد) از عملکرد مورد انتظار جو آبی در منطقه (5/4 تن بر هکتار) محقق گردید. اثر سطح مهارت بهره‌برداران، تناوب زراعی، نوع منبع تامین آب آبیاری و روش آبیاری بر نمایه‌های بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی آب، معنی‌دار (P < 0.05) بود. نتایج نشان داد در منطقه مطالعاتی، مزارع با منبع آب سطحی از بیشترین آسیب‌پذیری نسبت به شرایط خشکسالی، برخوردار هستند. بهبود انعطاف‌پذیری مدیریت آب در مزارع و کاهش اثرات مخرب روزهای گرم و پرباد در مرحله پرشدن دانه‌ها، می‌تواند بهبود نمایه‌های بهره‌وری آب را در پی داشته باشد.