تحلیل تأثیر سود نقدی بر احتمال نکول مطابق با نظریه علامتدهی و نمایندگی
نویسندگان
1 استادیار، گروه ریاضیات مالی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
3 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22059/frj.2023.352275.1007419چکیده
هدف: احتمال نکول بهخاطر نقشی که در ریسک اعتباری دارد، از عوامل تعیینکننده هزینه سرمایه است. سود نقدی بهعنوان علامت جریان نقدی یا نشانه تصاحب ثروت، یکی از عوامل مؤثر بر احتمال نکول است. در خصوص تأثیر سود نقدی بر ریسک اعتباری، دو نظریه علامتدهی سود نقدی و نظریه نمایندگی وجود دارد. نظریه علامتدهی سود نقدی، بیانگر اطمینان مدیریت از جریانهای نقدی آتی شرکت است و باعث میشود که فعالان بازار، ارزش داراییهای شرکت را بیشتر و نوسان داراییهای شرکت را کمتر برآورد کنند؛ بنابراین با کاهشعدم تقارن اطلاعاتی، باعث میشود که احتمال نکول برآوردی بازار کاهش یابد و بین سود نقدی و احتمال نکول برآوردی، ارتباط منفی ایجاد شود. از طرفی دیگر، نظریه نمایندگی بیانگر این موضوع است که سود نقدی باعث میشود که داراییهای شرکت کاهش و نسبت بدهی افزایش یابد و این موضوع، افزایش ریسک صاحبان بدهی و تصاحب ثروت آنها توسط سهامداران را در پی دارد و تضاد منافع بین سهامداران و صاحبان بدهی را تشدید میکند. به همین خاطر باعث میشود که بین سود نقدی و احتمال نکول برآوردی ارتباط مثبتی ایجاد شود. هدف این مقاله بررسی رابطه بین سود نقدی و احتمال نکول و تطابق آن با نظریه علامتدهی سود نقدی و نظریه نمایندگی است.روش: در این مقاله برای محاسبه احتمال نکول، از مدل توسعهیافته روش مرتون، یعنی روش گسک استفاده شده است؛ سپس با استفاده از رگرسیون غیرخطی نامتوازن، رابطه درجه دوم بین سود نقدی و احتمال نکول در سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰ بررسی شده است. جامعه آماری شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران است که از بین آنها شرکتهای مالی، شرکتهایی با بیش از شش ماه توقف معاملاتی و شرکتهایی که بیش از ۲۰درصد از عمر خود در بازار را وقفه معاملاتی داشتهاند، حذف شدهاند و در نهایت ۴۶۲ شرکت باقی مانده است.یافتهها: یافتهها حاکی از آن است که سود نقدی و احتمال نکول، رابطه غیرخطی درجه دوم یو (U) شکل دارند؛ به این صورت که ابتدا با افزایش سود نقدی، احتمال نکول با شیب کاهشی، کاهش یافته و با بیشتر شدن سود نقدی از یک آستانه، احتمال نکول با شیب افزایشی، افزایش مییابد.نتیجهگیری: مطابق نظریه علامتدهی سود نقدی، با افزایش سود نقدی تا آستانهای مشخص، چشمانداز درآمدهای آتی شرکت مثبت ارزیابی میشود و بازار ارزش داراییهای شرکت را بیشتر و نوسان داراییها را کمتر برآورد میکند و بهدلیل کاهشعدم تقارن اطلاعاتی احتمال نکول برآوردی بازار کاهش مییابد و هرچه سود نقدی از آن آستانه فراتر رود، بهمثابه کاهش داراییهای شرکت، افزایش نسبت بدهی و افزایش ریسک صاحبان بدهی است و خارج کردن داراییهای شرکت و تصاحب ثروت صاحبان بدهی به نفع سهامداران خواهد بود و احتمال نکول افزایش مییابد که مطابق با یافتههای تجربی مبنی بر رابطه درجه دوم U شکل بین سود نقدی و احتمال نکول است.
