ارزیابی تغییرات ویژگی‌های کیفی پودر عسل در فرآیند خشک کردن پاششی

نویسندگان

1 پژوهشکده محیط زیست

2 دانشگاه صنعتی اصفهان

3 دانشگاه صنعتی اصفهان

4 دانشگاه اصفهان

5 دانشگاه ارومیه

doi
10.22034/jam.2026.70751.1349
چکیده

ویسکوزیته بالای عسل و ماهیت چسبنده آن، حمل­و­نقل، بسته­بندی و کاربردش در صنعت غذا به عنوان افزودنی را با مشکل روبه­رو می­کند. برخی از این مشکلات با عرضه محصول به شکل پودر قابل حل است. هدف از این پژوهش، تولید پودر عسل در خشک­کن­پاششی و بررسی ویژگی­های کیفی محصول نهایی پودر می­باشد. در این پژوهش پودر عسل با دستگاه خشک ­ کن­پاششی در سه سطح دمای هوای 120، 150 و180درجه سلسیوس، سه سطح فشار اتمایزر 5/0، 1 و 5/1 بار و نسبت­های 15، 5/32 و 50 درصد کمک­خشک­کن مالتودکسترین نسبت به جرم ماده خشک عسل  به روش سطح پاسخ مطالعه شد. در تحقیقات قبلی دما و درصد حامل بررسی و نقش فشاراتمایزر در تولید پودر عسل کمتر مورد مطالعه بوده است. فاکتورهای فیزیکوشیمیایی مورد ارزیابی شامل محتوای­رطوبت، فعالیت­آبی، چگالی، جریان­پذیری، رنگ و pH ، درصدساکارز، نسبت فروکتوز به گلوکز و HMF پودر مورد بررسی و آزمایش قرار گرفتند. نتایج آنالیز واریانس نشان داد که در اغلب شاخص­ها، اثر دما و درصد مالتودکسترین در سطح 5 درصد معنی­دار بوده و بر کیفیت نهایی پودر عسل تأثیر مستقیم دارد. بر این اساس در ۹ ویژگی از ۱۱ ویژگی، دما اثر معنی‌دار داشته و غالباً مهم‌ترین عامل تغییرات است. دما به ویژه بر رطوبت، فعالیت­آبی، چگالی، جریان‌پذیری، HMF و شاخص‌های رنگی بیشترین تأثیر را نشان داد. درصد ­مالتودکسترین در بیشتر ویژگی‌ها به‌خصوص فعالیت­آبی، pH ، ساکارز، نسبت فروکتوز به گلوکز و گرایش به زردی اثر معنی‌دار داشت. فشار در چند ویژگی مهم مانند محتوای­رطوبت، چگالی، فعالیت­آبی و گرایش به زردی و HMF اثر معنی‌دار داشت. نتایج این تحقیق نشان داد که بهترین شرایط این فرآیند در دمای ورودی 170 – 180 سلسیوس، فشار 1 تا 5/1 بار و درصد حامل 45 – 50 حاصل شد. در این شرایط، پودری با رطوبت زیر 2 درصد، فعالیت­آبی کمتر از 3/0، جریان‌پذیری بالا، روشنایی مطلوب و مقدار HMF پایین به‌دست آمد.