فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بهترین شیوه‌های مدیریتی راهکارهایی در راستای کاهش آلاینده‌های غیر نقطه‌‎ای در حوضه‌های آبریز هستند. استفاده از این راهکارها مستلزم شناخت ویژگی‌های حوضه و سرمایه‌گذاری در حوضه‌های آبریز است. بر این مبنا کاربرد مدل‌های کامپیوتری به منظور شبیه‌سازی شرایط واقعی حوضه‌های آبریز کمک موثری به کاهش وقت و هزینه می‌کند. هدف از این پژوهش بررسی اثر سناریوهای مدیریتی مختلف بر هدررفت آلاینده‌های غیر نقطه‌ای در حوضه‌ی آبریز دشت بزرگ در ایران با استفاده از مدل ArcSWAT است. برای گردآوری داده‌های مشاهده‌ای، نمونه‌برداری از آب رودخانه از شهریور ماه 1399 تا خرداد 1400 انجام شد. داده‌های مشاهده‌ای ماه‌های شهریور تا اسفند برای واسنجی مدل و داده‌های مشاهده‌ای ماه‌های فروردین تا خرداد برای اعتبار سنجی مدل استفاده گردید. پس از شناسایی مناطق بحرانی، سه سناریو غیر سازه‌ای و پنج سناریو سازه‌ای به مدل اعمال شد. نتایج نشان داد که مدل ArcSWAT پیش‌بینی بسیار خوبی در برآورد بار آلاینده‌های غیر نقطه‌‎ای (نیترات، نیتروژن کل و فسفر کل) داشته است. سناریوهای تناوب «گندم- سیب زمینی- گوجه فرنگی» و «گندم، برنج-گندم، ماش-گندم» بیشترین هدررفت نیترات و نیتروژن کل را نشان دادند درحالی‌که کمترین میزان هدررفت فسفر کل در تناوب «گندم- سیب زمینی- گوجه فرنگی» مشاهده شد. روش‌های تراس‌بندی و بافر گیاهی به عنوان روش‌های برتر کاهش بار آلاینده‌های غیر نقطه‌‎ای شناخته شدند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که انجام اقدامات مدیریتی در کاربری‌های غالب و در جهت کاهش درجه شیب می‌تواند بار آلاینده‌های غیر نقطه‌‎ای را به مقدار قابل توجهی کاهش دهد.