جداسازی، غربالگری و شناسایی ریزوباکتری‌های محرک رشد مقاوم به تنش‌های غیرزیستی از میکروبیوم گیاه یونجه (Medicago sativa) در خاک‌های خشک و شور استان کرمان

نویسندگان

1 علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان، کرمان، ایران.

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

doi
10.22059/ijswr.2023.356810.669471
چکیده

این مطالعه با هدف بررسی خصوصیات ریزوباکتری‌های بومی محرک رشد از قبیل تثبیت بیولوژیکی نیتروژن، انحلال فسفات، تولید سیانید هیدروژن و اگزوپلی ‌ساکارید در راستای تهیه کود زیستی مناسب و کارآمد منطقه انجام شد. در این مطالعه، 135 باکتری از ریشه گیاه یونجه در خاک‌های شور و خشک استان کرمان جداسازی، غربالگری و شناسایی شد و برخی از ویژگی‌های محرک رشد بودن این ریزوباکتری‌ها هم مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور ریزوباکتری‌ها از نظر توانایی تثبیت نیتروژن، انحلال فسفات‌های آلی و معدنی نامحلول در محیط کشت جامد و مایع، تولید سیانید هیدروژن و اگزوپلی ساکارید مورد بررسی قرار گرفتند. رشد ریزوباکتری‌ها در غلظت‌های مختلف کلرید سدیم (0، 1، 3 و 5 درصد) و غلظت‌های مختلف پلی اتیلن گلیکول 6000 (پتانسیل آبی 0، 1-، 2- و 5/3- مگاپاسکال) نیز مورد بررسی قرار گرفت. این بررسی‌ها نشان داد که 72 درصد ریزوباکتری‌ها در سطح 5 درصد نمک کلرید سدیم و 76 درصد در سطح پتانسیل آبی 5/3- مگاپاسکال تقریبا هیچ رشدی نداشتند. از طرفی 50 درصد ریزوباکتری‌ها توانایی تولید سیانید هیدروژن در شرایط شور را داشتند. سه باکتری SM16، SM65 و SM89 از کارآمدترین ریزوباکتری‌های تولیدکننده اگزوپلی ساکارید و دارای قدرت حل کنندگی فسفات بالا به ترتیب به میزان 102، 5/98 و 7/121 میلی‌گرم بر لیتر بودند و از طرفی جزء ریزوباکتری‌های مقاوم به تنش‌های غیرزیستی نیز قرار داشتند. بنابراین این سه سویه‌ باکتریایی ایمن و کارآمد ممکن است پتانسیل خوبی برای تبدیل شدن به یک کود زیستی با کیفیت بالا جهت بهبود رشد محصولات زراعی در منطقه را داشته باشند.